مینای دندان همان لایهٔ سخت و سفیدرنگی است که تاج دندان را می پوشاند و مثل یک محافظ از آن مراقبت میکند. هر روز مقدار خیلی کمی از مینا آسیب می بیند، اما بدن با کمک مواد معدنی و رعایت بهداشت، آن را بازسازی می کند. مشکل از جایی شروع می شود که تخریب از بازسازی پیشی بگیرد؛ اینجا دیگر پای فرسایش مینا در میان است و نتیجه اش می شود درد، حساسیت و پوسیدگی دندان. در این مقاله می خواهیم کامل دربارهٔ فرسایش مینای دندان و راه های ترمیم آن صحبت کنیم.
علل تحلیل مینای دندان و روشهای درمان
| عنوان | توضیح خلاصه |
|---|---|
| تعریف مینای دندان | لایه سخت و سفید محافظ روی تاج دندان که در صورت تخریب، قابل بازسازی طبیعی نیست. |
| علل اصلی تحلیل مینا | مصرف زیاد نوشابه رژیم غذایی نشاستهای و شیرین خشکی دهان و کاهش بزاق ریفلاکس اسید معده ژنتیک مصرف برخی داروها ساییدگی ناشی از دندان قروچه یا اصطکاک |
| علائم فرسایش مینا | شکستگی و لب پریدگی لبه دندان تغییر رنگ به زرد یا تیره شیشهای شدن لبهها، حساسیت به گرمی، سردی و شیرینی |
| روشهای درمان و ترمیم (۴ روش اصلی) | ۱. فلورایدتراپی (فقط در مراحل اولیه پوسیدگی و قبل از ایجاد آسیب) ۲. کامپوزیت باندینگ (ترمیم با مواد همرنگ دندان، مقرون به صرفه) ۳. ونیرهای دندانی (لمینت و کامپوزیت ونیر، برای زیبایی و محافظت) ۴. روکش دندان (برای مواردی که بخش زیادی از مینا از بین رفته باشد) |
| نقش ارتودنسی در پیشگیری | مرتب کردن دندانهای نامرتب باعث کاهش ساییدگی و خوردگی غیرطبیعی دندانها میشود. |
| راهکارهای پیشگیری و مراقبت | رژیم غذایی سالم و کاهش غذاهای اسید شستشوی دهان با آب بعد از خوردن مواد اسیدی (اما مسواک نزنید) نوشیدن آب زیاد جویدن آدامس بدون قند حاوی زایلیتول کاهش مصرف سیگار مشاوره با دندانپزشک فلورایدتراپی و فیشور سیلانت برای کودکان |
دلایل فرسایش مینای دندان چیست؟
فرسایش مینا معمولاً نتیجه تخریب مواد معدنی سازنده آن در اثر فعالیت اسیدها و باکتری ها است. موارد زیر بر اسیدی شدن داخل دهان و از بین رفتن تدریجی مینا تاثیر زیادی می گذارند:
- مصرف بیش از حد نوشابه
- دنبال کردن یک رژیم غذایی حاوی نشاسته و قند
- خشکی دهان
- کاهش بزاق دهان
- بیماری ریفلاکس اسید (GERD) و سایر مشکلات دستگاه گوارش
- ژنتیک
- مصرف برخی از داروها مانند آسپرین و آنتی هیستامین ها
به جز موارد بالا، عوامل محیطی مانند اصطکاک، خوردگی و ساییدگی روزانه دندان به هم نیز می توانند باعث فرسایش مینای دندان شوند. بنابراین، حتی اگر درست غذا می خورید، از مصرف قند اجتناب می کنید، به طور منظم دارو مصرف نمی کنید و به طور کلی از سلامتی خوبی برخوردار هستید ممکن است باز هم دچار تحلیل مینای دندان شوید.
علائم فرسایش مینای دندان چیست؟
علائمی که نشان می دهند مینای دندان شما در حال فرسایش است عبارتند از:
- شکستگی و لب پر شدگی: لبه های دندانی که فرسوده شده ممکن است دچار شکستگی های جزئی و نامنظمی هایی باشد
- تغییر رنگ: دندانی که دچار تحلیل است یا مینایش آسیب دیده، رنگی زرد و تیره دارد.
- شیشه ای شدن: دندان در لبه های خود حالتی پیدا می کند که به آن شیشه ای گفته می شود.
- حساسیت: خوردن شیرینی یا غذاهایی که نسبتا گرم یا سرد است ممکن است برای افرادی که تحلیل مینای دندان را تجربه می کنند دردناک باشد. اگر درد شدید باشد، مینای دندان ممکن است کاملاً فرسوده شوده باشد.
برای درمان و ترمیم مینای دندان تحلیل رفته چکار کنیم؟
اولین نکته ای که باید درباره مینای دندان بدانید این است که مینا اگر تحلیل برود و ضخامتش به اندازه زیادی تحلیل رفتهباشد، دیگر قابل ترمیم نیست. به عبارتی خودش نمی تواند خودش را ترمیم کند. زیرا در داخل ساختار مینای دندان هیچ سلول زنده ای وجود ندارد تا مینا را دوباره از نو بسازد و ترمیم کند یکبار که از بین رفت برای همیشه از بین می رود.
در نتیجه زمانی که با تحلیل مینای دندان روبرو هستیم باید به یک دندانپزشک یا متخصص ترمیمی و زیبایی مراجعه کنیم تا با روش های دندانپزشکی مینا را ترمیم کند. در ادامه با 3 روش ترمیم و بازسازی مینای دندان آشنا خواهید شد.
فلورایدتراپی یا اعمال فلوراید موضعی به دندان ها
فلوراید یک مادهٔ معدنی طبیعی است که در ساختار دندان وجود دارد و به تقویت و استحکام مینا کمک میکند. وقتی پوسیدگی تازه شروع شده و هنوز حفرهای ایجاد نشده، می شود با فلورایدتراپی موضعی جلوی تخریب بیشتر را گرفت و مینا را تا حدی بازسازی کرد. اما این روش فقط در مراحل اولیه جواب می دهد. اگر آسیب عمیق تر شدهباشد، فلورایدتراپی دیگر فایدهای ندارد و باید سراغ درمانهای دیگر بروید.
کامپوزیت باندینگ دندان
کامپوزیت یکی از رایج ترین مواد بکار رفته در صنعت دندانپزشکی است. از این ماده به مقاصد مختلفی استفاده می شود. اما مهم ترین کاربردش ترمیم دندان های آسیب دیده؛ و دچار تحلیل است.
کامپوزیت دندان توسط یک متخصص ترمیمی و زیبایی به دندانی که دچار فرسایش مینای دندان شده متصل می شود با کمک نور یا گرمای مخصوصی سفت می شود. کامپوزیت دندان بسیار بادوام است و برخلاف سایر مواد ترمیم کنده دندان قدرت اتصال بسیار خوبی به دندان ها دارد.
- کامپوزیت دندان در رنگ های مختلفی تولید می شود و بر اساس رنگ سایر دندان های ما انتخاب می شود تا ظاهر طبیعی داشته باشد.
- از بین تمام روش های ترمیم و بازسازی مینای دندان، پیوند کامپوزیت دندان مقرون به صرفه ترین روش ممکن است.
ونیرهای دندانی
ونیرها پوسته های نازکی هستند که به قسمت جلویی دندان ها متصل می شوند. شناختهشدهترین ونیرهای دندانی لمینت دندان و کامپوزیت ونیر ها هستند که بیشتر به خاطر جنبه زیبایی شناختی استفاده می شوند. اما می توانند برای ترمیم و محافظت از مینای دندان دچار تحلیل نیز استفاده شوند. بعد از باندینگ کامپوزیت ونیرها بهترین روش برای درمان فرسایش مینای دندان هستند.
- برای نصب لمینت دندان نیاز است که مقداری از ضخامت مینای دندان تراشیدهشود تا لمینت ها به جلوی دندان ها بچسپند
- برای نصب ونیر کامپوزیت نیازی به تراشیدهشدن بیشتر مینای دندان نیست و تنها در مطب دندانپزشک به جلوی دندان ها متصل می شوند.
این نوشته رو از دست ندید: هزینه لمینت دندان
روکش دندان
روکش ها کلاهک هایی به شکل تاج دندان هستند که در نزدیکی خط لثه به دندان خودمان متصل می شوند. زمانی که بخش زیادی از مینای دندان از بین رفتهباشد و نتوان با پر کردن دندان، ونیر ها و باندینگ کامپوزیت دندان را ترمیم کرد، تنها راه باقی مانده استفاده از روکش دندان است.
دندان هایی که به تازگی عصب کشی شدهاند یا بسیار ضعیف هستند معمولا توسط روکش دندان محافظت می شوند.
ارتودنسی دندان
دندان هایی که نامرتب هستند بیشتر دچار خوردگی، تحلیل یا فرسایش می شوند. مخصوصا اگر مشکل فکی و نامرتبی دندانی با هم باشند، دندان های خلفی دچار خوردگی بیش از حد می شوند. برای اینکه چنین مشکلی پیش نیاید یا جلوی فرسایش بیشتر را گرفت باید با کمک ارتودنسی، دندان ها را مرتب کرد.
برای مراقبت و محافظت از مینای دندان خود چه اقداماتی انجام دهیم؟
به جز مسواک و نخ دندان، کارها و اقدامات زیادی هستند که می توانید برای جلوگیری از فرسایش مینای دندان انجام دهید. برخی از این اقدامات ساده و پیشگیرانه عبارتند از:
رژیم غذایی سالمی داشته باشید
غذاها و نوشیدنی های اسیدی از جمله نوشابه، آب میوه و مرکبات را از رژیم غذایی خود حذف کنید و یا بلافاصله پس از خوردن یا نوشیدن محصولاتی از این دست، دهان خود را با آب بشویید. دقت کنید که بلافاصله بعد از خوردن چنین غذاهایی مسواک نزنید. زیرا میزان فرسایش مینای دندان افزایش میابد و ترمیم آن را دشوار تر می کند.
در انتخاب میان وعده های خود دقت کنید
اگر برایتان مقدور است از مصرف میان وعده ها در طول روز خودداری کنید و فقط وعده های اصلی غذایی بخورید. اگر تمایل زیادی به مصرف خوراکی و میان وعده دارید نیز سعی کنید که چیپس، غذاهای فست فودی، نان ها، میوه خشک و …. کمتر میل کنید زیرا مصرف آن ها باعث تولید اسید و نشاسته بیشتر می شود و احتمال تحلیل مینای دندان نیز بیشتر می شود. در صورت مصرف این خوراکی ها دهان خود را کاملا با آب شستشو دهید.
آب و مایعات شفاف بیشتری بنوشید
بزاق نقش مهمی در حفظ سلامتی دهان و مخصوصا دندان ها دارد. بزاق پلاک ها را از بین میبرد و به خنثی شدن محیط داخل دهان نیز کمک می کند. برای کاهش بزاق دهان خود سعی کنید که روزانه مقدار زیادی آب بنوشید.
آدامس حاوی زایلیتول بجوید
در فاصله بین وعده های غذایی آدامس های بدون قند بجوید. با جویدن آدامس تولید بزاق افزایش می یابد که خود به تقویت دندان ها کمک می کند و از میزان اسید موجود در غذا و نوشیدنی ها می کاهد. آدامسی بخرید که حاوی زایلیتول باشد چون این قند برای دندان ها بسیار مفید است.
مصرف سیگار را کاهش دهید
سیگر به دلیل داشتن نیکوتین و مواد سمی دیگر می تواند مستقیما بر روی تحلیل و فرسایش مینای دندان تاثیر منفی بگذارد. حتی اگر سیگار را ترک نمی کنید با کاهش مصرف آن و یا تمیز کردن دندان ها پس از هر بار مسواک زدن می توانید تا حد زیادی مانع از تحلیل مینای دندان شوید.
با دندانپزشک خود صحبت کنید
بهترین کسی که می تواند به شما در حفظ سلامتی دهان و دندان کمک کند دندانپزشک است. چنانچه در خصوص فرسایش مینای دندان یا تحلیل دندان هراس دارید حتما با یک دندانپزشک صحبت کنید.
درمان های دندانپزشکی پیشگیرانه را در نظر داشته باشید
برای کودکان خود می توانید در سنین پایین فلوراید تراپی یا فیشور سیلانت نیز انجام دهید تا به پیشگیری از پوسیدگی دندان و یا فرسایش مینا کمک شود.
پاسخ به سوالات رایج
خیر، مینا سلول زنده ندارد و خود به خود ترمیم نمی شود، فقط با روش های دندانپزشکی قابل بازسازی است.
فقط برای مراحل اولیه و پیشگیری از بدتر شدن مفیدند، ولی مینای ازدست رفته را برنمی گردانند.
خیر، جرم گیری اصولی فقط پلاک و جرم را برمیدارد، به مینا آسیبی نمی زند.
بله، با منظم کردن دندان ها، سایش ناهموار کاهش می یابد و از تحلیل بیشتر جلوگیری می شود.
بله، بهتر است حداقل نیم ساعت صبر کنید تا بزاق اسید را خنثی کند، سپس مسواک بزنید.