ارتودنسی دندان چیست
انواع ارتودنسی دانستنی های ارتودنسی مقالات دکتر درویش پور 19 نظر کاربران 15 آبان 1399

ارتودنسی دندان: تعریف، کاربردها، روش ها و هزینه

این مقاله به صورت تخصصی (اما با زبانی ساده) و با کمک تصاویر، ویدئو، اینفوگرافی، پرسش و پاسخ، هر آن‌چیزی که درباره ارتودنسی دندان باید بدانید را پوشش داده است. تعریف، مشکلاتی که حل می‌کند، تجهیزات و دستگاه‌های خاص، روش‌های درمانی و موارد دیگری که باید درباره این روش بدانید، همگی در این مقاله توضیح داده شده‌اند. اگر در خصوص این درمان کنجکاو هستید یا به زودی قصد انجام آن را دارید حتما این مقاله را بخوانید.

توضیحات دکتر درویش پور درباره علت انجام درمان ارتودنتیکس

ارتودنسی دندان چیست؟

با توجه به افزایش آگاهی مردم در خصوص سلامتی دهان و دندان و فرهنگ سازی‌های گسترده‌ای که دندانپزشکان طی چند سال اخیر در میان مردم انجام داده‌اند، احتمالا تاکنون بارها درباره ارتودنسی دندان و ضرورت انجام آن، چیزهایی شنیده‌اید و تا حدی با آن آشنا هستید. ارتودنتیکس یا (Orthodontics) یعنی علم، دانش و مهارت اصلاح موقعیت‌های ناهماهنگ دندان‌ها و روابط نادرست و غیر طبیعی بین فکی. به عبارتی هر زمان دندان‌ها و فک‌ها هماهنگی، نظم و تراز طبیعی خود را از دست دهند، یک متخصص ارتودنسی وارد عمل شده و با روش‌های مختلفی که در ادامه می‌خوانید، اقدام به اصلاح، منظم و هماهنگ کردن آن‌ها می‌کند.

ارتودنسی دندان از دو واژه ارتو و دنس تشکیل شده

درمان ارتودنسی دقیقا چه مشکلاتی را برطرف می‌کند؟

اصلاً هدف از نوشتن این مقاله، بیشتر پرداختن به این موضوع (و پاسخ دادن به این سوال است). این همه درباره ارتودنتیکس خوانده‌ایم، شنیده‌ایم، دیده‌ایم، اما واقعاً این ارتودنسی، چه دردی از چه کسی دوا می‌کند؟ دندان‌های ما دقیقا باید چه مشکلی داشته باشد که بتوانیم درب مطب یک متخصص ارتودنسی را بزنیم و از او کمک بگیریم؟

در ادامه رایج‌ترین و مهم‌ترین مشکلاتی دندانی که نیازمند مداخله دندانپزشکی و ارتودنسی هستند را در قالب تصاویر و توضیحات ساده و مختصر مشاهده بفرمایید.


1. کرادوینگ، ازدحام یا شلوغی دندان‌ها

فک‌ها و دندان‌های ما در حالت نرمال و طبیعی از لحاظ سایز و اندازه با هم هماهنگ هستند. زمانی که تناسب و هماهنگی در اندازه آن‌ها به هم بخورد، احتمال بروز مشکلات زیادی از جمله شلوغ شدن دندان ها وجود دارد. ما کلاً در دو حالت با کراودینگ یا شلوغی دندان ها روبرو می‌شویم. هر دو حالت نیز مربوط به عدم تناسب و هماهنگی در اندازه دندان‌ها و فک است:

اورکراودینگ با کمک یک متخصص ارتودنسی دندان برطرف میشود.
  • زمانی که یک یا هر دو فک کوچک‌تر از حد طبیعی باشند
  • زمانی که تعدادی از دندان ها بزرگتر از حد نرمال هستند.

2. فاصله بین دندان‌ها

باز هم مشابه مورد بالا، به دلیل عدم هماهنگی فک و دندان‌ها، ممکن است بین دندان‌ها فاصله یا دیاستما ایجاد شود. هرگاه فاصله بین دندان ها به اندازه 0.5 میلی متر یا بیشتر باشد، این فاصله مشکلاتی (هم در طرح لبخند و هم در عملکرد دندان‌ها) ایجاد می‌کند که باید با کمک ارتودنسی دندان یا روش‌های مشابه دیگر بسته شود.

درمان فاصله بین دندان ها با ارتودنسی دندان

3. اوربایت یا جلوزدگی فک بالا

در حالت نرمال، هر دو فک بالا و پایین با هم در هماهنگی بوده و هم‌پوشانی دارند. فک بالا نیز معمولا چند میلی‌متر جلوتر از فک پایین است. اما زمانی که به هر علتی (معمولا ژنتیک یا وراثت) فک بالا بیش از این اندازه جلو باشد، اصطلاحاً گفته می‌شود که شخص اوربایت دارد. به این وضعیت جلوزدگی فک بالا (جلو بودن فک بالا) یا عقب رفتگی فک پایین گفته می‌شود زیرا اینطور به نظر می‌رسد که فک پایین عقب‌تر است.

درمان دیپ بایت با ارتودنسی دندان

این اوربایت معمولا با ترکیبی از ارتودنسی دندان و جراحی فک اصلاح می‌شود. همانطور که در تصویر مشاهده می‌کنید، در اوربایت، بین دندان های فک بالا و پایین فاصله وجود ندارد، بلکه این دندان های فک بالا هستند که کمی جلوتر از دندان های فک پایین بوده و آن ها را می‌پوشانند.


4. آندربایت

آندربایت درست برعکس اوربایت است. در آندربایت فک پایین جلوتر از فک بالا است به همین علت به آن جلوزدگی فک پایین (جلو بودن فک پایین) یا عقب رفتگی فک بالا گفته میشود (زیرا به نظر میرسد که فک بالا عقب تر است).

درمان آندربایت با ارتودنسی دندان

5. اورجت

اورجت یکی از مشکلات رایج ارتودنسی دندان (مخصوصا در کودکان) است. این وضعیت مشابه اوربایت است. با این تفاوت که اوربایت یک مشکل عمودی است ولی اورجت یک مساله افقی است. اگر به عکس اورجت و آندر جت دقت کنید متوجه تفاوت آن ها خواهید شد. در اور جت نه تنها فک بالا جلوتر است که فاصله بین دندان های فک بالا و پایین در جلوی دهان زیاد و قابل توجه است.

درمان اورجت با ارتودنسی دندان

6. اپن بایت

هر گاه فک بالا و پایین در موقعیت نرمالی نسبت به هم باشند و همپوشانی خود را حفظ کرده باشند، اما بین دندان های بالا و پایین (در جلوی دهان) حین بستن دهان فاصله وجود داشته باشد گفته میشود شخص اپن بایت دارد. (نیش باز اشاره به همین مشکل دارد). اپن بایت به راحتی با کمک درمان ارتودنسی برطرف می‌شود.

درمان اپن بایت با ارتودنسی دندان

7. کراس بایت

همانطور که در تصویر نیز مشاهده میکنید، کراس بایت مربوط به دندان های خلفی و طرفی است. هرگاه دندان های فک بالا به صورت افقی پشت دندان های فک پایین قرار بگیرد اصطلاحا گفته میشود که شخص کراس بایت دارد.

درمان مراس بایت با ارتودنسی دندان

8. دندان از دست رفته

هر کسی ممکن است بنا به هر دلیلی، یک (یا چند) دندان خود را از دست دهد. از آنجا که دندان ها به صورت طبیعی و با افزایش سن میتوانند آرام آرام حرکت کرده و تغییر موقعیت بدهند، اگر جای خالی در قوس فکی وجود داشته باشد، تمایل آن ها و سرعت حرکتشان به سمت جای خالی بیشتر میشود. در نتیجه دندان ها به مرور زمان کج میشوند و روی هم تاثیر میگذارند. برای مواجه با این مشکل یا درمان کج شدن دندان ها به دنبال جای خالی دندان، درمان ارتودنسی دندان به شدت توصیه می‌شود. متخصصان ارتودنتیکس توصیه می‌کنند پیش از کاشت ایمپلنت دندان، درمان ارتودنتیکس صورت بگیرد.

درمان دندان های از دست رفته و جلوگیری از کج شدن دندان با ارتودنسی

9. رویش اکتوپیک دندان

این عارضه یک نوع اختلال در روند رویش دندان ها است که به آن رویش نابجای دندان دائمی گفته می‌شود. در رویش اکتوپیک، دندان به جای اینکه در مسیر طبیعی خود رشد کند، به جهت یا سمت و سوی دیگری رشد میکند. این مشکل (رویش دندان دائمی به صورت اکتوپیک) میتواند باعث از دست رفتن یا افتادن دندان شیری مجاور شده و در نتیجه دندان دائمی نیز کج دربیاید. (1)

رویش اکتوپیک دندان ها در ارتودنسی دندان

شایع‌ترین حالت رویش نابجا یا اکتوپیک، رویش دندان مولر اول( اولین دندان آسیای دائمی) در فک بالا است، که منجر به از دست رفتن دندان مولر دوم (آسیای دوم) شیری می‌شود. این مشکل منجر به کاهش طول قوس دندانی و کمبود فضا برای رویش دندان های جایگزین می گردد.


10. دندان نهفته

گاهی اوقات به دلیل رویش نابه جا، کوچک بودن فک و نبود فضای کافی برای دندان ها، برخی از آن ها نتوانند از لثه بیرون بیایند. به طور معمول دندان عقل و دندان نیش دچار نهفتگی میشود. یکی از مشکلاتی که توسط ارتودنسی دندان برطرف میشود، ارتودنسی دندان نیش نهفته و دندان عقل نهفته است.


11. عادات کودکی

ارتودنسی دندان - عادات بد کودکی

یکی از مهمترین کاربردهای ارتودنسی دندان، کمک به ترک عادات نادرست کودکی در خصوص دهان و دندان یا برطرف کردن مشکلات ایجاد شده ناشی از این عادات است. میکدن بیش از اندازه انگشت دست و پا یا پستانک، رفلاکس بلع نادرست (وارد کرردن فشار از زبان به دندان های جلو حین قورت دادن غذا و مایعات)، جویدن اشیاء (مانند مداد، ناخن و …) یا موارد مشابه دیگر است. با توجه به نرم بودن بافت استخوان در کودکان، موارد ذکر شده میتوانند به راحتی باعث بروز مشکلانی شود که در بالا لیست شد.


یک متخصص ارتودنتیست چگونه به برطرف کردن مشکلات ذکر شده کمک می‌کند؟

ارتودنتیست‌ها بعد از اینکه دوره عمومی دندانپزشکی را پشت سر گذاشتند وارد دوره تحصصی ارتودنتیکس. طی این دوره با تمام تکنیک ها و روش هایی که به اصلاح نامنظمی دندان ها و فکین کمک میکند آشنا شده و مهارت پیدا میکنند. آن ها با کمک درمان هایش پیگشیرانه و تجهیزات یا دستگاه های ارتودنسی مشکلات دندانی ما را برطرف میکنند.

این دستگاه ها به دو دسته ثابت و متحرک تقسیم بندی میشوند:


دستگاه‌های ثابت

لوازمی هستند که توسط متخصص طی یک جلسه به دندان ها متصل میشوند و تا پایان دوره درمان به دندان ها متصل خواهند بود. از این دستگاه ها برای برطرف کردن مشکلات متوسط تا شدید (مال اکلوژن ها) استفاده میشود. به مجموع این دستگاه های ثابت اصطلاحا ارتودنسی ثابت گفته می‌شود.

یک بریس از براکت، سیم، بند و سایر اجزای دیگر تشکیل شده است. به طور معمول از همه اجزای بریس در درمان شما استفاده نیمشود.


دستگاه‌های متحرک

گاهی اوقات مشکل مربوط به دندان‌ها جزئی تا متوسط است. برای مثال بین دندان‌ها فاصله افتاده، یا اینکه مقداری کج هستند. برای اصلاح این مشکلات از دستگاه‌های شفاف و متحرک استفاده می‌شود که قابلیت جابجایی دارند. (به این شکل که) بیمار در 24 ساعت شبانه روز، به مدت 22 ساعت آن‌ها را روی دندان‌ها قرار میدهد. و جز حین غذا خوردن یا مسواک زدن آن‌ها را بیرون نمی‌آورد. به مجموع این دستگاه‌ها، ارتودنسی متحرک گفته می‌شود.


مهم‌ترین دستگاه‌های ثابت و متحرک کدامند؟

مهم‌ترین سیستم درمانی در این رشته (که از آن) برای اصلاح ناهماهنگی و نامنظمی دندان ها و فک استفاده میشود بریس است. یک بریس ارتودنسی شامل بخش های مختلفی است که در مجموع با قرار گرفتن در کنار هم، دندان ها را با نیروی مشخص در جهت دلخواه حرکت می دهد. مهمترین بخش های هر بریس در قالب تصویر زیر قابل مشاهده است.

انواع بریس ها عبارتند از:


سن مناسب ارتودنسی چه سنی است؟

به جرات می توان گفت که این درمان محدودیت سنی ندارد و تا زمانی که بیشتر دندان های  شما در داخل دهانتان باشد می توانید با مراجعه به مطب یک متخصص خوب به راحتی و بدون دغدغه دندان های خود را صاف و مرتب کنید. اما از لحاظ مدت زمان درمان، هزینه ها و میزان موفقیت درمان، ما یک محدوده سنی خاص و ایده آل داریم که بهتر است در این محدوده سنی درمان را شروع کنیم. سن 10 تا 14 سال بهترین سن انجام این درمان است.

توضیحات دکتر درویش پور درباره سن مناسب شروع درمان

هزینه ارتودنسی دندان چقدر است؟

این مجهول‌ترین سوالی است که احتمالا در ذهن تمامی افرادی که قصد اصلاح نامنظمی دندان دارند، شکل گرفته است. نه تنها ما، بلکه تمام متخصصان این رشته در سراسر دنیا، قادر نیستند بدون ویزیت و ارزیابی حضوری به شما قیمت دقیق بدهند. شما باید ابتدا به مطب یک متخصص بروید، (دقیقا) و به صورت حضوری معاینه شوید، با کمک اشعه ایکس از فک و دندان‌هایتان عکس گرفته شود. و بعد از مشخص شدن نوع مشکل و شدت آن (و از همه مهم‌تر) با در نظر گرفتن نوع و وسیله درمان، به شما هزینه ارتودنسی دندان ارائه شود.

هزینه ارتودنسی دندان

در خصوص هزینه ارتودنسی فقط کافیست که بدانید که موارد زیر مستقیم یا غیر مستقیم روی هزینه این درمان تاثیر میگذارند:

  • سن و سال شما
  • نوع مشکل و شدت آن
  • نوع وسیله بکار رفته برای اصلاح مشکل
  • طول دوره درمان (اینکه چه مدت برای درمان لازم است)
  • دانش، مهارت و (تخصص) ارتودنیست شما (بین اینکه یک متخصص دوره دیده درمان شما را انجام دهد یا اینکه یک دندانپزشک عمومی تفاوت ها بسیار است)
  • منطقه جغرافیایی که قصد دارید در آنجا درمان شوید
  • تغیییرات ارزی و اقتصادی (طی یکی دو سال اخیر)
  • و ….

هرچند که نمی‌توان به طور دقیق هزینه درمان شما را برآورد کرد اما میتوانید با مراجعه به صفحه نحوه محاسبه هزینه ارتودنسی با محدوده قیمت انواع روش های درمان آشنا شوید.


پاسخ به مهمترین سوالات مراجعان و کاربران درباره درمان ارتودنسی دندان

پرسش و پاسخ ارتودنسی دندان
آیا درمان ارتودنسی در سن 40 سالگی امکانپذیر است؟

بله. این درمان محدودیت سنی ندارد. هرچند که بهترین سن آن 10 تا 14 سالگی است، اما در سنین بالا (بالای 30 سال و در هر سنی) امکانپذیر است.

مدت زمان ارتودنسی چقدر است؟

بسته به نوع مشکل، شدت آن، سن و سال و روش بکار رفته برای درمان، مدت زمان اتمام درمان های ارتودنتیکس از 4 ماه تا 2.5 سال و حتی بیشتر متغییر است.

آیا برای مرتب کردن دندان میتوان به یک دندانپزشک عمومی مراجعه کرد؟

دندانپزشکان تبحر و مهارت بالایی در ترمیم دندان، انجام کارهایی زیبایی دندان و مواردی از این دست دارند اما دانش کافی برای انجام درمان ارتودنسی دندان را ندارند. هرچند که دیده می شود که یک دندانپزشک این کار را انجام داده اما شما باید تنها به یک متخصص که مدرک این رشته را دارد اعتماد کنید.

هزینه ارتودنسی دندان چقدر است؟

همانطور که در بخش های بالا در این مقاله عنوان شد، نمیتوان به طور دقیق هزینه ها را برآورد کرد اما به صورت حدودی و بسته به چند فاکتور مختلف هزینه این درمان برای یک فک بین 5 تا 10 میلیون متغییر  است. برای آگاهی از جزئیات هزینه دستگاه های ارتودنسی حتما به صفحه برآورد قیمت و هزینه مراجعه کنید.

کودکان را باید از چه سنی نزد متخصص ارتودنتیست ببریم؟

به محض درآمدن اولین دندان شیری در کودکان مراقبت های دهان و دندان باید آغاز شود و از توصیه های دندانپزشک غافل نشوید. اگر سابقه خانوادگی کوچک بودن فک، جلوزدکی، عقب زدگی، فاصله بین دندان ها، شلوغی دندان و … دارید پیش از در آمدن دندان های دائمی حتما به یک متخصص ارتودنتیست مراجعه کنید. این سن میتواند 6 تا 8 سالگی باشد.

عوارض ارتودنسی دندان چیست؟

اصولا این درمان برای برطرف کردن مشکلاتی است که خودشان عارضه محسوب می‌شوند. برای مثال کج بودن دندان‌ها می‌تواند به مرور باعث پوسیدگی دندان ها شود و یا با تجمع پلاک بین دندان های کج، بیماری لثه ایجاد شود. درمان ارتودنتیکس با منمظم و مرتب کردن دندان ها از این مشکلات پیشگیری می‌کند و اگه همه چیز خوب پیش برود عارضه خاصی ندارد.