هرکسی که تحت درمان ارتودنسی است، ممکن است روزی با یک اورژانس ارتودنسی روبرو شود. اورژانس ارتودنسی یعنی شرایطی که سیم یا براکت ها آسیب می بینند و نیاز به رسیدگی فوری دارد تا دهان دچار زخم یا آسیب جدی تر نشود.
در چنین لحظه ای، حفظ آرامش، حرف اول را می زند. شما باید سریعاً نوع مشکل را شناسایی کنید، با یک راه حل موقت خانگی آن را کنترل کنید و در نهایت، حتماً هرچه زودتر خودتان را به متخصص ارتودنسی برسانید. در ادامه این مقاله، یاد می گیرید که چطور در مواقع ضروری، عملکرد مناسبی داشته باشید و اوضاع را کنترل کنید.
با انواع اورژانس ارتودنسی بیشتر آشنا شوید
| نوع اورژانس | علائم و نشانه ها | اقدامات فوری | زمان مراجعه به متخصص |
|---|---|---|---|
| شکستن سیم یا براکت | برجستگی سیم لق شدن براکت درد ناگهانی | ۱. پوشاندن سر تیز سیم با موم ارتودنسی یا پنبه خیس ۲. تلاش برای خم کردن نوک سیم به سمت داخل به کمک انتهای پاککن یک مداد تمیز ۳. در صورت عدم دسترسی به مطب: قرار دادن یک تکه گاز استریل در دهان برای مهار سیم و سپس چیدن میلیمتری نوک آن با ناخنگیر ضدعفونیشده ۴. قرقره آبنمک ولرم | ظرف 72 ساعت (در صورت آسیب به بافت نرم فوراً مراجعه کنید) |
| شل شدن دستگاه های متحرک | حرکت غیرعادی دستگاه صدا دادن ناراحتی | 1. خارج کردن دستگاه 2. نگهداری در جلد مخصوص 3. عدم تلاش برای تعمیر خودسرانه | ظرف 48 ساعت (بهویژه برای دستگاه های فانکشنال) |
| تحریک و زخم مخاط | قرمزی زخم های سطحی سوزش | 1. استفاده از موم ارتودنسی 2. ژل بی حسی موضعی 3. شستشو با سرم نمکی | اگر پس از 3 روز بهبود نیافت |
| تورم لثه/درد فک | التهاب خونریزی تب خفیف | 1. کمپرس سرد 2. مسکن OTC 3. افزایش بهداشت دهان | فوری (در صورت همراهی با تب یا ترشح چرکی) |
⚠️ جعبهابزار خانگی و خطوط قرمز اورژانس ارتودنسی
اقدامات مجاز خانگی:
- همیشه یک کیت سفری شامل موم ارتودنسی، مسواک بین دندانی و آب نمک ولرم همراه داشتهباشید.
- در صورت بلعیدنِ اتفاقی کش یا تکه بسیار ریز براکت نگران نشوید. این قطعات معمولاً بدون خطر دفع می شوند.
خطوط قرمز (کارهایی که نباید انجام دهید):
- هرگز و تحت هیچ شرایطی از چسبهای قطرهای یا خانگی برای چسباندنِ براکت لق شدهِ استفاده نکنید. مواد شیمیایی چسب مینای دندان را تخریب می کند و مسمومیت زاست.
- اگر سیم یا براکت بلعیده شد و با سرفه شدید، تنگی نفس یا احساس گیر کردن در گلو همراه بود، فوراً و بدون اتلاف وقت به اورژانس بیمارستان مراجعه نمایید.
توضیح انواع اورژانس های ارتودنسی به زبان ساده
البته خیلی از این موارد اگر به خوبی مدیریت شوند آنچنان هم حس اورژانس و ضرورت ندارند ولی به هر روی این ها شایع ترین اورژانس های موجود هستند:
شکسته شدن سیم و یا براکت
براکت ها و سیم ها اجزای ضروری درمان ارتودنسی هستند. با این حال، گاهی اوقات ممکن است به دلایل مختلف مانند خوردن غذاهای سفت یا چسبناک یا وارد شدن ضربه به صورت تصادفی بشکنند، شل شوند یا یا اینکه از حالت استاندارد و تنظیم شده خارج شوند.

خصوصا هنگامی که براکت یا سیم ارتودنسی ثابت می شکند، می تواند باعث ناراحتی شود و ممکن است پیشرفت درمان را مختل کند. این وضعیت در واقع اورژانس ارتودنسی رایجی است و برای جلوگیری از عوارض بیشتر، رسیدگی سریع به این موضوع بسیار مهم است.
شل یا جابجا شدن وسایل
دستگاه های ارتودنسی مانند اکسپاندر (مثل هایرکس) یا نگهدارنده برای کمک به تراز وسیع شدن فک و یا تراز صحیح دندان ها طراحی شده اند. با این حال، ممکن است از جای خود خارج شوند یا شل شوند یا حتی خراب شوند و برنامه درمانی شما را مختل کنند. اگر دستگاه از جای خود شل یا خارج شده است، ضروری است که برای جلوگیری از هر گونه شکست در پیشرفت ارتودنسی خود اقدام فوری انجام دهید.
ایجاد تحریک شدید یا زخم در دهان
یکی از مشکلات رایجی که در طول درمان ارتودنسی پیش می آید، ایجاد زخم در دهان است. این زخم ها در حقیقت همان تحریکاتی هستند که به خاطر تماس دائم وسایل و سیم ها با بافت حساس گونه و لثه ایجاد می شوند.
اگرچه این وضعیت شاید خیلی اورژانسی به نظر نرسد، اما واقعاً دردسرساز است و آرامش شما را به هم می زند. اگر نتوانستید این ناراحتی را با روش های معمولی و خانگی کنترل کنید، حتماً وقت بگیرید و به متخصص ارتودنسی سر بزنید. باید مطمئن شوید که مشکل حل می شود و درد بی دلیل تحمل نمی کنید
متورم شدن لثه ها همراه با درد فک
متورم شدن لثه ها یا درد فک می تواند نشان دهنده مشکلات زمینه ای مانند عفونت یا التهاب باشد. در حالی که همه موارد تورم لثه یا درد فک اورژانس ارتودنسی نیستند، اما توجه به این علائم و در صورت تداوم یافتن یا بدتر شدن بسیار مهم است.

مشکلات و اورژانس های ارتودنسی نامرئی (الاینر شفاف)
با وجود اینکه پلاک های شفاف خطرات بریس های سیمی (مانند زخم شدن با سیم یا کنده شدن براکت فلزی) را ندارند، اما ممکن است با چالش های مخصوص به خود روبرو شوند:
شکستن یا ترک خوردن پلاک
اگر پلاک شفاف شما ترک جزئی خورده و فرم دندان ها را به هم نمی ریزد، تا زمان تماس با مطب می توانید با احتیاط از آن استفاده کنید. اما اگر پلاک کاملاً شکسته است، نباید روی دندان قرار گیرد؛ زیرا اعمال نیروی نامتقارن می تواند روند درمان را برعکس کند.
گم شدن پلاک در سفر یا بیرون از خانه
اگر در روزهای اول شروع پلاک جدید هستید، موقتاً پلاک شماره قبلی را تمیز کرده و داخل دهان بگذارید تا دندان ها بازگشت نکنند. اگر در روزهای پایانی دوره آن پلاک هستید، می توانید با احتیاط پلاک شماره بعدی را امتحان کنید.
افتادن اتچمنت (قطعات شفاف روی دندان)
اتچمنت ها برای گیرایی بهتر پلاک هستند. افتادن آن ها شرایط اورژانسی خطرناکی ایجاد نمی کند؛ استفاده از پلاک را متوقف نکنید و صرفاً در اولین فرصت برای چسباندن مجدد به کلینیک مراجعه کنید.

خدمات ویژه لابراتوار اختصاصی کلینیک دکتر درویش پور
با توجه به اینکه در کلینیک های دکتر درویش پور لابراتوار اختصاصی طراحی و ساخت الاینر شفاف مستقر است، در صورت شکستنِ پلاک (یا مثلا اگر گم شد)، نیازی به توقف طولانی درمان ندارید. فایل اسکن دیجیتال سه بعدی شما موجود است و پلاک جایگزین در سریع ترین زمان ممکن برایتان بازتولید می شود.
اقدامات فوری جهت مدیریت اورژانس های ارتودنسی که باید انجام دهیم چیست؟
هنگام مواجهه با اورژانس ارتودنسی، حفظ آرامش و انجام اقدامات فوری ضروری است. برخی از مهم ترین اقداماتی که در مواجه با هر نوع اورژانس ارتودنسی باید انجام دهید عبارتند از:
- شدت اورژانس را ارزیابی کنید: تعیین کنید که آیا نیاز به توجه فوری دارد یا می توان آن را به طور موقت مدیریت کرد.
- دهان خود را تمیز کنید: برای کمک به کاهش درد و کاهش خطر عفونت، دهان خود را با آب نمک گرم بشویید.
- هر قطعه ای که آسیب میبیند را نگه دارید: اگر براکت یا سیمی شکسته است، سعی کنید قطعات را نگه دارید و حین مراجعه به متخصص ارتودنسی خود نشان دهید.
- از موم ارتودنسی استفاده کنید: از موم ارتودنسی برای کاهش ناراحتی ناشی از شکستگی براکتها، سیمهای که نا ایمن هستند استفاده کنید.

- وسایل شل را به طور موقت ایمن کنید: اگر دستگاهی از جای خود خارج شد، سعی کنید آن را به آرامی در موقعیت اولیه خود قرار دهید تا زمانی که ارتودنتیست خود را ببینید.
- مسکن بدون نسخه مصرف کنید: اگر درد یا ناراحتی را تجربه می کنید می توانید مسکن بخورید.
به یاد داشته باشید، این کارها در واقع صرفا اقدامات موقتی برای مدیریت وضعیت هستند تا زمانی که بتوانید از متخصص خود کمک بگیرید.
چه زمانی باید خیلی زود به ارتودنتیست مراجعه کنید؟
در حالی که برخی از موارد اورژانس ارتودنسی را می توان به طور موقت در خانه مدیریت کرد و با تاخیر به متخصص مراجعه کرد، اما در مواردی ممکن است تاخیر جایز نباشد و بنابراین باید در اسرع وقت به مطب ارتودنتست رفت. مثلا در شرایط زیر باید مراجعه فوری باشد:
- درد شدید یا ناراحتی مداوم که با مسکن های بدون نسخه تسکین نمی یابد.
- خونریزی یا تورم بیش از حد در دهان.
- ناتوانی در بستنِ دهان یا مشکل در صحبت کردن به دلیل خرابی دستگاه.
- وسایل جابجا شده یا شل شده که به طور موقت نمی توان آنها را ایمن کرد.
- سیم بیرون زده که باعث ناراحتی یا آسیب قابل توجهی در داخل دهان شما می شود.
- هر موقعیت دیگری که باعث نگرانی قابل توجه یا اختلال در فعالیت های روزانه شما شود.
اگر مطمئن نیستید که وضعیت شما نیاز به توجه فوری دارد یا خیر، در برقراری تماس با متخصص ارتودنسی خود تردید نکنید. ایشان حتما شما را راهنمایی خواهند کرد.

چطور از بروز اورژانس ارتودنسی پیشگیری کنیم؟
در حالی که گاهی اوقات اورژانس های ارتودنسی غیرقابل اجتناب هستند، اما اقداماتی وجود دارد که می توانید برای به حداقل رساندنِ خطر آن ها انجام دهید:
دستورالعمل های ارتودنتیست خود را دنبال کنید
پیروی از توصیه های متخصص ارتودنسی در مورد نحوه رعایت بهداشت دهان و دندان، محدودیت های رژیم غذایی و مراقبت از دستگاه ها بسیار مهم است. همکاری شما تضمین می کند که روند درمان تان به خوبی پیش خواهد رفت و احتمال بروز اورژانس ارتودنسی کاهش پیدا می کند.
از مصرف غذاهای سفت و چسبناک که نیاز به جویدن زیاد دارند خودداری کنید
برخی از غذاها می توانند خطر بیشتری برای اتصالات ارتودنسی شما ایجاد کنند. برخی از یان موارد عبارتند از:
- آب نبات های سفت
- آدامس
- تکه های یخ
- پاپ کور
- و تنقلات چسبناک
باید از مصرف این موارد و موارد مشابه خودداری کنید.
در حین فعالیت های بدنی احتیاط کنید
اگر در ورزش یا فعالیت های بدنی شرکت می کنید، حتما از محافظ یا گارد دهان استفاده کنید تا از بریس های خود در برابر آسیب های احتمالی محافظت کنید. از متخصص خود بخواهید که برای زمانی که ورزش تماسی انجام می دهید، برایتان گارد دهان اختصاصی تهیه کند.
مراقب بهداشت دهان و دندان خود باشید

رعایت بهداشت دهان و دندان در طول درمان ارتودنسی واقعا یک امر ضروری است. دندان های خود را به طور کامل در تمام سطوح مسواک بزنید، نخ دندان بکشید و به طور منظم با دهانشویه دهان خود بشویید تا از تجمع پلاک، التهاب لثه و در نهایت اورژانس ارتودنسی احتمالی پیشگری کنید.
👋 نوشته جدید: آیا ارتودنسی باعث آسیب به لثه می شود؟
پاسخ به سوالات رایج
این مورد بسیار بسیار نادر است و برای بیشتر بیماران رخ نمی دهد. اما در صورت بروز با خارش و قرمزی مخاط دهان، تورم زبان یا لب ها و احساس سوزش مداوم همراه است.
افتادنِ براکت بدون درد یا خونریزی، کنده شدن اتچمنتهای الاینر شفاف، و آسیبهای جزئی پلاک در صورتی که زبان یا بافت دهان را زخم نکنند، اورژانس حاد نیستند. اگر الاینر شما شکست یا گم شد، بر اساس اینکه در روزهای اول یا پایانی آن سری پلاک هستید، با نظر دکتر می توانید موقتاً از پلاک قبلی استفاده کنید یا با احتیاط به پلاک بعدی بروید و سریعاً برای تولید مجدد پلاک با مطب تماس بگیرید.
خیر! فقط به ارتودنتیست خودتان مراجعه فرمایید.