آیا می دانستید با اصلاح اوربایت چانه شما هم خوش فرم تر می شود؟

تغییر فرم چانه بعد از اصلاح اوربایت با ارتودنسی یکی از نتایج خوشحال کننده و جانبی این درمان است که می تواند شما را از انجام عمل های زیبایی چانه (جنیوپلاستی) بی نیاز کند. در این مقاله می خواهیم ببینیم که در طول درمان اوربایت دقیقاً چه اتفاقی در فک رخ می دهد که باعث تغییرات زیبایی در چهره و فک ها می شود.

یک نگاه مقایسه ای به وضعیت چهره قبل و بعد از درمان اوربایت

برای اینکه تأثیر درمان را بهتر تجسم کنید، جدول زیر تغییرات احتمالی صورت را نشان می دهد:

ویژگی صورت	وضعیت با اوربایت (دیپ بایت) درمان نشده	وضعیت بعد از درمان ارتودنسی
فرم چانه	عقب رفته، کوچک و ضعیف به نظر می رسد	برجسته تر، قوی تر و جلوآمده تر
ارتفاع صورت	نیمه پایینی صورت کوتاه و فشرده است	ارتفاع صورت نرمال می شود و چهره جوان تر به نظر می رسد
لب پایین	جمع شده، به بیرون برگشته (Everted) و پنهان زیر لب بالا	آزاد شده و حجم طبیعی خود را پیدا می کند
غنچه چانه	عضلات چانه منقبض و چروکیده هستند	عضلات چانه صاف و ریلکس می شوند
خط فک	نامشخص و ترکیب شده با گردن (غبغب کاذب)	زاویه دار و تفکیک شده از گردن

چرا اوربایت باعث می شود چانه شما عقب و کوچک به نظر برسد؟

برای اینکه بفهمیم چطور ارتودنسی چانه را اصلاح می کند، اول باید بفهمیم اوربایت چه بلایی سر صورت می آورد. ببینید

در حالت اوربایت شدید (که به آن دیپ بایت هم می گویند)، دندان های فک بالا بیش از حد روی دندان های فک پایین را می پوشانند. گاهی دندان های پایین آنقدر عقب هستند که به سقف دهان می خورند.

این وضعیت باعث می شود فک پایین در یک “تله” گیر بیفتد. چون دندان های بالا مثل یک سد عمل می کنند، فک پایین مجبور است در موقعیتی عقب تر و بالاتر از حالت طبیعی بسته شود. این اتفاق دو نتیجه ظاهری ناخوشایند دارد:

• عقب رفتن چانه: چانه شما کوچک تر و عقب تر از حالت واقعی دیده می شود (حتی اگر استخوانش مشکلی نداشته باشد).
• کوتاه شدن صورت: ارتفاع نیمه پایینی صورت کم می شود و چهره حالتی “فشرده” یا مسن تر به خود می گیرد. لب پایین هم معمولاً زیر لب بالا جمع می شود و برآمدگی چانه را محو می کند (منبع).

ارتودنسی چطور فک پایین را آزاد می کند و چانه را جلو می آورد؟

تغییر فرم چانه بعد از اصلاح اوربایت با ارتودنسی دقیقاً در همین آزادسازی فک پایین است. وقتی متخصص ارتودنسی شروع به درمان اوربایت می کند، دندان های فک بالا را به سمت بالا و داخل حرکت می دهد و دندان های عقب را طوری تنظیم می کند که ارتفاع فک باز شود.

با رفع مزاحمت دندان های بالا، فک پایین از آن “تله” آزاد می شود…

فک پایین حالا می تواند به صورت خودکار بچرخد و کمی به سمت جلو و پایین حرکت کند (به این فرآیند چرخش فک پایین یا Mandibular Rotation می گویند). همین چرخش کوچک، باعث می شود نوک چانه برجسته‌تر دیده‌شود، زاویه فک مشخص تر شود و صورت کشیده‌تر و متناسب تر به نظر برسد. این تغییر بدون هیچ جراحی و تراش استخوانی، فقط با اصلاح موقعیت دندان ها اتفاق می افتد.

در سنین رشد نتایج تغییر فرم چانه بسیار بهتر است

اگر این درمان در سنین کودکی یا نوجوانی (زمانی که استخوان ها هنوز در حال رشد هستند) انجام شود، نتیجه فوق العاده خواهد بود. در این سنین، متخصص ارتودنسی می تواند با استفاده از دستگاه های فانکشنال (Functional Appliances)، “رشد” فک پایین را تحریک کند.

وقتی کودک دچار اوربایت و عقب بودن فک پایین است، این دستگاه ها فک را مجبور می کنند در موقعیت جلوتری قرار بگیرد. بدن کودک؛ خود را با این وضعیت جدید تطبیق می دهد و استخوان سازی در مفصل فک انجام می شود. در این حالت، تغییر فرم چانه بعد از اصلاح اوربایت با ارتودنسی واقعی و اسکلتی است (منبع).

یعنی استخوان فک پایین واقعاً بلندتر و بزرگ تر می شود و چانه فرمی قوی و زیبا پیدا می کند. این یکی از دلایلی است که همیشه توصیه می کنیم کودکان را در سن ۷ سالگی نزد ارتودنتیست ببرید.

خب بزرگسالان چه انتظاری می توانند داشته باشند؟ (آیا استخوان تغییر می کند؟)

این یک سوال خیلی مهم است. در بزرگسالان، رشد استخوان فک متوقف شده‌است. بنابراین ما نمی توانیم انتظار داشته‌باشیم که فک پایین رشد کند. اما این به معنی عدم تغییر نیست. در بزرگسالان، تغییرات بیشتر “بصری” و “موقعیتی” هستند تا “رشدی”.

در واقع:

• وقتی اوربایت شدید اصلاح می شود و ارتفاع بایت (Bite) افزایش می یابد، عضلات صورت که قبلاً فشرده بودند، کشیده و ریلکس می شوند.
• لب پایین که قبلاً زیر دندان های بالا گیر افتاده و پنهان شده بود، آزاد می شود و به فرم طبیعی خود برمی گردد.

این تغییرات باعث می شود که خط چانه (Jawline) واضح تر شود و چانه برجسته تر به نظر برسد. هرچند این تغییرات به اندازه جراحی فک چشمگیر نیستند، اما برای بسیاری از افراد دقیقاً همان مقدار تغییری است که برای تعادل صورت نیاز دارند.

البته که بعضی اوقات ارتودنسی به تنهایی جواب نمی دهد!

با اینکه ارتودنسی معجزه می کند، اما محدودیت هایی هم دارد. گاهی اوقات مشکل بیمار صرفاً گیر افتادن فک نیست؛ بلکه استخوان فک پایین به طور ژنتیکی بسیار کوچک و رشد نکرده‌است. خب به این وضعیت میکروگناتیا هم می گوییم. در این موارد، حتی با اصلاح اوربایت هم ممکن است چانه به اندازه دلخواه جلو نیاید.

در چنین شرایطی، تغییر فرم چانه بعد از اصلاح اوربایت با ارتودنسی شاید کامل نباشد. اینجا دو راه پیش رو دارید:

• جراحی فک (ارتوگناتیک): که در آن فک پایین جلو کشیده‌می‌شود.
• جراحی زیبایی چانه (جنیوپلاستی): که یک عمل سبک تر است و فقط نوک چانه اصلاح می شود یا پروتز گذاشته‌می‌شود.
  معمولاً متخصص ارتودنسی قبل از شروع درمان، با آنالیز عکس های صورت به شما می گوید که آیا ارتودنسی به تنهایی نیاز زیبایی شما را برطرف می کند یا خیر.

نقش مهم لب ها در زیبایی چانه بعد از درمان چیست؟

یکی از ظریف ترین تأثیرات تغییر فرم چانه بعد از اصلاح اوربایت با ارتودنسی، مربوط به لب هاست. زیبایی چانه همیشه در رابطه با لب ها سنجیده می شود. در افراد دارای اوربایت، چون دندان های بالایی بیرون‌زده‌هستند، لب بالا هم بیرون می زند. وقتی لب بالا جلو باشد، چانه حتی عقب تر از چیزی که هست دیده‌می‌شود.

وقتی ارتودنسی دندان های بالای شما را عقب می برد، لب بالا هم عقب می رود…

این “عقب رفتن لب بالا” باعث می شود “برجستگی چانه” بیشتر به چشم بیاید. در واقع چانه حرکت زیادی نکرده، اما چون لب بالا به عقب رفته، تعادل صورت برقرار شده و چانه خوش فرم تر و متناسب تر دیده می شود. این خطای دید مثبت، یکی از اهداف اصلی ارتودنتیست های زیبایی گراست.

آیا این تغییر فرم دائمی است؟

بله، تغییراتی که در فرم صورت و چانه (به واسطه اصلاح بایت) ایجاد می شود، ماندگار است. البته به شرطی که نتایج ارتودنسی حفظ شود!

همان طور که همیشه تأکید می کنیم، استفاده از نگهدارنده ها (ریتینر) بسیار مهم هست. اگر از ریتینر استفاده نکنید و دندان هایتان دوباره به حالت اوربایت و دیپ بایت برگردند، فک پایین دوباره در آن موقعیت فشرده؛ گیر می افتد و ظاهر چانه دوباره به حالت قبل برمی گردد.

سوالات متداول در خصوص تغییر فرم چانه بعد از اصلاح اوربایت با ارتودنسی