افرادی که ارتودنسی ثابت دارند خوب می دانند که درمان آن ها اجزای مختلفی دارد. یعنی چیزی که ما با نام ارتودنسی ثابت می شناسیم در واقع درمانی است که به لطف قطعات مختلفی مثل براکت، سیم، الاستیک و …. دندان ها را مرتب می کند. یکی از اصلی ترین وسایل در این درمان که کمتر کسی درباره اهمیت آن صحبت می کند بند ارتودنسی است. اینجا می خواهیم هرچیزی که میبایست در خصوص این قطعه مهم بدانید را به زبانی ساده و کوتاه توضیح می دهیم.
بند ارتودنسی چیست و چرا از آن استفاده می کنیم؟
همانطور که می دانید ما در طول ارتودنسی ثابت روی دندان ها (سطح جلویی) قبل از هر چیزی براکت می بندیم. اما روی دندان های عقبی (یکی از دندان های آسیاب) ما براکت نمی بندیم و نیاز به بند ارتودنسی داریم. یعنی بند ارتودنسی در این دندان ها حکم همان براکت را دارد با این تفاوت که محکم تر و حتی شاید مهم تر از براکت باشد.
کمی ساده تر توضیح می دهیم …
ببینید دندان های آسیاب (یا همان دندان های بزرگ انتهایی فک)، وظیفه سنگین جویدن غذا را بر عهده دارند. وقتی شما یک تکه نان یا یک میوه سفت را می جوید، فشار فوق العاده زیادی به این دندان ها وارد می شود. اگر دکتر بخواهد فقط یک براکت کوچک را با چسب روی سطح بیرونی این دندان ها بچسباند، احتمال کنده شدن آن بر اثر جویدن بسیار بالاست و شما باید هر هفته برای چسباندن مجدد آن به مطب برگردید.
اینجاست که بند ارتودنسی به کمک می آید…
این قطعه فلزی مثل یک کمربند محکم دور تا دور دندان را به طور کامل بغل می کند و با یک چسب مخصوص دندانپزشکی سر جای خود محکم می شود. این پوشش ۳۶۰ درجه ای باعث می شود که حلقه فلزی در برابر شدیدترین فشارهای جویدن هم مقاومت کند و از جای خود تکان نخورد.
علاوه بر این، دکتر ارتودنسی از این حلقه ها به عنوان یک لنگرگاه بسیار قوی برای وصل کردن وسایل جانبی مثل دستگاه های پهن کننده کام یا فنرهای خاص استفاده می کند. یعنی نقش های بیشتری نسبت به براکت دارد.
مراحل قرار دادن بند ارتودنسی روی دندان چگونه انجام می شود؟
پروسه گذاشتن این حلقه ها با براکت های معمولی کمی فرق دارد و برای اینکه بیمار اذیت نشود، معمولا در دو جلسه مجزا انجام می شود.
در جلسه اول ….
متخصص باید بین دندان های آسیاب شما کمی فاصله ایجاد کند تا حلقه فلزی بتواند از بین آن ها رد شود. برای این کار از کش های بسیار کوچکی به نام سپراتور یا جداکننده استفاده می کند. این کش ها چند روز بین دندان های شما می مانند و فضا را به آرامی باز می کنند. شاید در روزهای اول قرار دادن این کش ها، کمی احساس فشار یا دندان درد خفیف داشته باشید که کاملا طبیعی است و نشانه حرکت دندان است.
در جلسه دوم …
وقتی به مطب مراجعه می کنید کش ها برداشته می شوند. حالا یک فاصله میلی متری و عالی بین دندان ها ایجاد شدهاست. دکتر سایزهای مختلف بند ارتودنسی را امتحان می کند تا دقیقاً سایزی که فیت و قالب دندان شماست را پیدا کند. بعد از پیدا کردن سایز مناسب، داخل حلقه را با یک سمان یا چسب مخصوص که معمولاً حاوی فلوراید است پر می کند و آن را روی دندان فشار می دهد تا کاملاً سفت و ثابت شود.
بیشتر بخوانید: مشاوره ارتودنسی و هرچیزی که در این جلسه در انتظار شماست
تفاوت های کلیدی بین براکت و حلقه فلزی دور دندان چیست؟
شاید برایتان جالب باشد که این دو قطعه چه فرق هایی با هم دارند و چرا در یک دهان از هر دوی آن ها استفاده می شود. در جدول زیر خیلی سریع و راحت این تفاوت ها را بررسی می کنیم.
| ویژگی مورد بررسی | براکت معمولی (نگین ارتودنسی) | بند ارتودنسی (حلقه فلزی) |
|---|---|---|
| محل قرارگیری | فقط روی سطح بیرونی دندان می چسبد | دور تا دور دندان را به طور کامل می پوشاند |
| مقاومت در برابر فشار | متوسط است و ممکن است با غذای سفت کنده شود | بسیار بالاست و به عنوان لنگرگاه اصلی عمل می کند |
| مراحل نصب روی دندان | در یک جلسه و با چسب نوری نصب می شود | نیاز به دو جلسه دارد تا ابتدا بین دندان ها فاصله بیفتد |
| احتمال تجمع مواد غذایی | مواد غذایی اطراف مربع آن گیر می کند | چون کل دندان را می پوشاند لبه های آن نیاز به تمیزکاری دقیق دارد |
چگونه باید از بند ارتودنسی مراقبت کنیم تا دندان هایمان نپوسد؟
یکی از مهم ترین چالش های داشتن بند ارتودنسی بحث رعایت بهداشت است. چون این حلقه تمام دندان را می پوشاند، لبه های آن که نزدیک لثه قرار می گیرند جای بسیار مناسبی برای جمع شدن پلاک میکروبی و خرده های غذا هستند.
اگر بعد از هر وعده غذایی به خوبی مسواک نزنید، اسید تولید شده توسط میکروب ها می تواند باعث ورم کردن لثه یا ایجاد پوسیدگی در زیر لبه های نوار فلزی شود. مسواک زدن با زاویه ۴۵ درجه به سمت لثه ها و استفاده از مسواک های بین دندانی برای تمیز کردن اطراف این حلقه ها کاملاً ضروری است.
همچنین خوردن خوراکی های به شدت چسبناک مثل گز، سوهان، کارامل یا تافی می تواند باعث کشیدهشدن و شل شدن چسب زیر بند ارتودنسی شود. پس بهتر است در طول درمان دور این خوراکی های دردسرساز را خط بکشید تا مشکلی برای لنگرگاه دندان هایتان پیش نیاید.
پاسخ به سوالات رایج شما درباره حلقه های فلزی ارتودنسی
خیر نصب خود حلقه دردی ندارد اما فشاری که کش های جداکننده در روزهای قبل ایجاد می کنند ممکن است باعث حساسیت و درد ملایم دندان هنگام جویدن شود.
در اولین فرصت با مطب تماس بگیرید تا چسب آن را تمدید کنند و تا زمان مراجعه از جویدن غذا با آن سمت دهان خودداری کنید.
نه امروزه با پیشرفت چسب های دندانپزشکی خیلی از درمان ها فقط با براکت انجام می شود و این حلقه ها بیشتر برای موارد پیچیدهتر کاربرد دارند.
اگر برداشتن آن توسط ابزار مخصوص و یک متخصص ماهر انجام شود هیچ آسیبی به مینای دندان شما وارد نخواهد شد.