خیلی از کسانی که ارتودنسی را شروع می کنند، بعد از گذشت چند ماه، از رفت و آمدهای مداوم به مطب کلافه می شوند و با خودشان فکر می کنند که چرا این درمان اینقدر طولانی است. شاید شما هم از آن دسته افرادی باشید که روز قبل از نوبت ملاقات، کمی استرس “سفت کردن سیم ها” را دارید یا می پرسید که مگر دکتر در آن چند دقیقه چه کار خاصی انجام می دهد که حتماً باید حضوری برویم. واقعیت این است که تنظیمات دوره ای دستگاه های ارتودنسی مهم ترین بخش مرتب کردن دندان هاست و بدون این جلسات، دندان ها عملاً در جای خود درجا می زنند.
در جلسات ویزیت ماهانه ارتودنسی دقیقاً چه اتفاقاتی برای دندان های شما می افتد؟
بسیاری از مراجعان تصور می کنند که دکتر ارتودنسی فقط نگاهی به دندان ها می اندازد و سیم را کمی می کشد، اما این جلسات در واقع یک مهندسی دقیق (و حقیقتا بیولوژیک) هستند. برای اینکه دید بهتری به این فرآیند داشته باشید، در جدول زیر خلاصه کارهایی که در این جلسات انجام می شود را برایتان آورده ایم:
| عنوان اقدام در جلسه ویزیت | هدف از انجام این کار | نتیجه ای که برای بیمار دارد |
|---|---|---|
| بررسی پیشرفت حرکت دندان ها | اطمینان از اینکه دندان در مسیر درست حرکت می کند | کوتاه شدن زمان کلی درمان |
| تعویض یا فعال سازی سیم اصلی | اعمال نیروی جدید و تازه به دندان ها | تداوم حرکت دندان و رفع نامرتبی ها |
| تعویض کش های رنگی (اورینگ) | ثابت نگه داشتن سیم در شیار براکت | حفظ قدرت دستگاه و رعایت بهداشت |
| استفاده از تجهیزات کمکی (فنر یا زنجیر) | بستن فضاهای خالی یا باز کردن جا برای دندان نهفته | ایجاد هماهنگی در کل قوس فکی |
| بررسی وضعیت سلامت لثه و بهداشت | جلوگیری از ایجاد لکه های سفید و پوسیدگی | داشتن دندان های سالم بعد از باز کردن بریس |
چرا دندان های ما بدون تنظیمات دوره ای دستگاه های ارتودنسی حرکت نمی کنند؟
اگر بخواهیم خیلی ساده (و تمثیلی) بگوییم، دستگاه های ارتودنسی مثل یک باتری عمل می کنند که بعد از مدتی شارژشان تمام می شود. وقتی متخصص در جلسه اول سیم را داخل براکت ها قرار می دهد:
- این سیم نیروی خاصی به دندان ها وارد می کند.
- دندان شروع به حرکت در استخوان فک می کند
- و بعد از حدود ۳ تا ۵ هفته، دندان به جایی می رسد که دیگر فشاری از طرف سیم حس نمی کند.
در این حالت، دندان در موقعیت جدیدش ثابت می شود و تا زمانی که تنظیمات دوره ای دستگاه های ارتودنسی انجام نشود، هیچ جابجایی جدیدی اتفاق نخواهد افتاد.
در واقع متخصص در هر جلسه، این “شارژ” را دوباره به دستگاه برمی گرداند! او با عوض کردن سیم و استفاده از سیم های ضخیم تر یا سفت تر، جهت و مقدار نیرو را دوباره تنظیم می کند. این جلسات به دندان ها اجازه می دهد که فاز به فاز و به صورت کنترل شده حرکت کنند تا ریشه دندان آسیب نبیند.
فرآیند بیولوژیک حرکت دندان ها نیاز به زمان بندی دقیق و استراحت دارد
شاید بپرسید که چرا نمی شود هر هفته سیم ها را سفت کرد تا درمان زودتر تمام شود؟ پاسخش به بیولوژی بدن ما بر می گردد. ببینید وقتی به دندان فشار وارد می شود (نیروهای ارتودنسی)، در یک سمت ریشه، سلول های استخوان خوار شروع به از بین بردن بافت استخوانی می کنند تا راه باز شود و در سمت دیگر، سلول های استخوان ساز شروع به ساختن بافت جدید می کنند تا جای خالی پر شود.
این پروسه بازسازی استخوان حدود ۳ تا ۴ هفته زمان می برد. اگر تنظیمات دوره ای دستگاه های ارتودنسی زودتر از این موعد انجام شود، به استخوان فرصت بازسازی نمی دهیم و این کار ممکن است باعث تحلیل ریشه یا حتی مرگ عصب دندان شود. بنابراین فواصل ۴ تا ۶ هفته ای بین جلسات، یک عدد علمی و اصولی برای حفظ سلامت دندان های شماست.
متخصص ارتودنسی در هر جلسه بر اساس چه استراتژی سیم ها را عوض می کند؟
در ابتدای درمان، متخصص معمولاً از سیم های بسیار نازک و منعطفی استفاده می کند که به آن ها سیم های “حافظه دار” می گویند. این سیم ها حتی اگر خیلی کج شوند، تمایل دارند به شکل اصلی خودشان (قوس یو شکل) برگردند و با این کار، دندان های کج را به صف می کنند.
با پیشرفت درمان و در جلسات تنظیمات دوره ای دستگاه های ارتودنسی، سیم ها به تدریج ضخیم تر می شوند.
سیم های مراحل میانی و پایانی معمولاً از جنس استیل ضدزنگ هستند. و خب این ها قدرت بیشتری برای کنترل ریشه دندان و بستن فضاها دارند. دکتر در هر ویزیت با اندازه گرفتن فواصل و چک کردن نحوه جفت شدن دندان های بالا و پایین، تصمیم می گیرد که آیا وقت استفاده از سیم قدرتمندتر رسیده است یا خیر.
بیشتر بخوانید: سیم قوس دار ارتودنسی چیست؟ (بررسی انواع سیم ارتودنسی)
نقش زنجیرهای کشی و فنرها در جلسات بازبینی ارتودنسی چیست؟
گاهی اوقات در اواسط درمان متوجه می شوید که دکتر به جای کش های تکی رنگی، از یک زنجیر کشی ممتد روی دندان هایتان استفاده می کند که به آن “پاورچین” یا pwer chain می گویند. این بخشی از تنظیمات دوره ای دستگاه های ارتودنسی برای بستن فاصله های بین دندانی است.
همچنین ممکن است فنرهای کوچکی بین براکت ها قرار داده شود تا برای دندانی که در فشار است، جا باز کند. این وسایل جانبی نیروهای تخصصی تری وارد می کنند که باید در هر جلسه توسط متخصص چک شوند تا بیش از حد فشار نیاورند یا باعث انحراف دندان های دیگر نشوند.
عواقب جدی پشت گوش انداختن جلسات تنظیمات دوره ای ارتودنسی چیست؟
بسیاری از مراجعان تصور می کنند که اگر یک یا دو جلسه را غیبت کنند، فقط درمان شان کمی دیرتر تمام می شود. اما باور می کنید یا نه موضوع فقط و فقط زمان است. وقتی شما برای تنظیمات دوره ای دستگاه های ارتودنسی مراجعه نمی کنید، سیم ارتودنسی ممکن است در جهتی حرکت کند که نباید!
- دندان ها ممکن است در یک موقعیت غلط قفل شوند و اصلاح آن ها ماه ها زمان ببرد.
- انتهای سیم ممکن است از پشت براکت بیرون بزند و باعث زخم های شدید و عفونت در لپ و گونه شود.
- کش های پلاستیکی (اورینگ ها) بعد از مدتی شل می شوند و پلاک میکروبی زیادی به خود جذب می کنند. همین مساله باعث پوسیدگی سریع دندان می شود.
- نیروهای دستگاه ممکن است از کنترل خارج شده و باعث کجی فک یا نامتقارن شدن لبخند شوند.
بنابراین، نظم در این جلسات، بیمه کردن سلامت دندان های شما و تضمین رسیدن به نتیجه ای است که روز اول برایش هزینه کرده اید.
تفاوت تنظیمات در ارتودنسی ثابت با الاینرهای شفاف یا نامرئی چیست؟
روش تنظیمات در سیستم های جدید مثل ارتودنسی نامرئی کمی متفاوت است اما باز هم نیاز به نظارت دارد. در این روش شما مجموعه ای از پلاک ها را دارید که هر دو هفته عوض می کنید، اما جلسات تنظیمات دوره ای دستگاه های ارتودنسی در مطب همچنان ضروری است.
دکتر باید چک کند که آیا دندان ها دقیقاً مطابق با نقشه دیجیتالی حرکت کرده اند یا خیر. اگر دندانی عقب ماندهباشد، متخصص باید تغییراتی در اتچمنت ها (برجستگی های همرنگ دندان) ایجاد کند تا دوباره قطار درمان به ریل اصلی برگردد.
مقایسه فرآیند تنظیمات در روش های مختلف ارتودنسی
| ویژگی | ارتودنسی ثابت فلزی | ارتودنسی سرامیکی (همرنگ) | الاینر شفاف (نامرئی) |
|---|---|---|---|
| مدت زمان جلسه تنظیم | حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه | حدود ۲۰ تا ۴۰ دقیقه | حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه |
| فاصله بین جلسات | ۴ تا ۶ هفته | ۴ تا ۶ هفته | ۶ تا ۸ هفته |
| نوع تغییرات | تعویض سیم و کش ها | تعویض سیم و کش های بی رنگ | بررسی انطباق پلاک با دندان |
| احتمال درد بعد تنظیم | متوسط (۲ تا ۳ روز) | متوسط (۲ تا ۳ روز) | کم و گذرا |
چطور درد و حساسیت بعد از جلسات تنظیم سیم ها را مدیریت کنیم؟
این کاملاً طبیعی است که بعد از تنظیمات دوره ای دستگاه های ارتودنسی، تا ۴۸ ساعت احساس فشار یا درد خیلی ملایم داشتهباشید. این درد در واقع نشانه مثبتی است و یعنی دندان های شما در حال جابجایی هستند. برای اینکه این روزها را راحت تر بگذرانید، پیشنهاد می کنیم این موارد را دنبال کنید:
- در ۲۴ ساعت اول غذاهای کاملاً نرم مثل سوپ، آش یا پوره سیب زمینی میل کنید.
- از نوشیدنی های خنک استفاده کنید، چون سرما می تواند تا حدی التهاب اطراف ریشه را کم کند.
- اگر درد کلافه کننده بود، با اجازه پزشک از مسکن های معمولی مثل استامینوفن استفاده کنید.
- دهان خود را با آب نمک ولرم شستشو دهید تا بافت های نرم دهان آرام شوند.
نقش بیمار در موفقیت جلسات تنظیمات دوره ای ارتودنسی چیست؟
فکر نکنید همه کارها بر عهده دکتر است! شما هم در این جلسات نقش دارید و نقشتان پررنگ است. متخصص ارتودنسی بر اساس گزارش های شما طرح درمان را پیش می برد. در هر جلسه تنظیمات دوره ای دستگاه های ارتودنسی، حتماً اگر براکتی کنده شده، اگر سیمی دهان تان را اذیت می کند یا اگر در جویدن مشکل خاصی دارید، صادقانه به دکتر بگویید.
همچنین تمیز بودن دندان ها قبل از نشستن روی یونیت، به دکتر اجازه می دهد که دید بهتری داشته باشد و زمان جلسه صرف تمیز کردن جرم ها نشود. رعایت بهداشت عالی، سرعت حرکت دندان ها را در پاسخ به تنظیمات جدید، به شدت بالا می برد.
پاسخ به سوالات رایج درباره تنظیمات دوره ای دستگاه های ارتودنسی
درمان شما در همان مرحله متوقف می شود و زمان کلی ارتودنسی طولانی تر خواهد شد. بهتر است در اولین فرصت نوبت جایگزین بگیرید.
خیر، همیشه اینطور نیست.
خیر، این کار اصلاً توصیه نمی شود. نیروهای ارتودنسی باید در بازه های زمانی مشخص شارژ شوند تا از حرکت های ناخواسته جلوگیری شود.
نه لزوماً. گاهی سیم فعلی هنوز قدرت دارد و متخصص فقط کش های دور براکت را عوض می کند یا خم خاصی روی همان سیم ایجاد می کند.