آیا قبل از ارتودنسی باید همه دندان ها سالم باشند؟

نه اینطور نیست. قرار نیست بگوییم که همه دندان ها 100 درصد باید سالم باشند، بلکه دقیق تر این هست که بگوییم: هیچ پوسیدگی فعال، عفونت، یا مشکل جدی لثه نباید قبل از نصب براکت یا شروع ارتونسی نامرئی وجود داشته‌باشد. و به طور کلی آیا قبل از ارتودنسی باید همه دندان ها سالم باشند پرسشی است که پاسخش به دو بخش تقسیم می شود: مشکلاتی که باید حتماً قبل از شروع درمان شوند، و مشکلاتی که می توانند در کنار روند ارتودنسی مدیریت شوند.

در ادامه، دقیقاً توضیح می دهیم چرا این موضوع اهمیت دارد، چه مواردی باید از قبل رفع شوند، و چه اتفاقی می افتد اگر این نکته نادیده‌ گرفته‌شود.

چرا سلامت دندان پیش از ارتودنسی اهمیت دارد؟

براکت با چسب مخصوصی روی سطح دندان قرار می گیرد. این چسب فقط روی مینای سالم و تمیز، به درستی می چسبد. اگر سطح دندان پوسیده یا آلوده به پلاک باشد، چسبندگی ضعیف تر می شود و احتمال کندهِ شدنِ براکت در طول درمان بالا می رود.

علاوه بر این، براکت و سیم، فضاهای ریزی ایجاد می کنند که تمیز کردنشان سخت تر از دندان معمولی است. اگر پوسیدگی از قبل وجود داشته‌باشد، این محیط بسته، پیشرفت پوسیدگی را تسریع می کند. به همین دلیل، اکثر ارتودنتیست ها پیش از شروع درمان، به این نکته حساسیتِ زیادی نشان می دهند.

چه مواردی باید حتماً قبل از ارتودنسی درمان شوند؟

چند مشکل مشخص وجود دارند که تقریباً همیشه باید پیش از شروع درمان رفع شوند:

• پوسیدگی فعال دندان: دندان پوسیده نه مقاومت کافی برای تحمل نیروی ارتودنسی دارد، نه سطح مناسبی برای چسبیدن براکت.
• عفونت یا نیاز به عصب کشی: وجود عفونت زیر دندان، خطر جدی برای سلامت کلی دهان است و باید پیش از هر اقدامی درمان شود.
• بیماری لثه (پریودنتیت): همان طور که پیش تر هم گفته‌ایم، نیروی ارتودنسی روی لثه بیمار می تواند باعث تحلیل بیشتر استخوان شود.
• جرم و پلاک انباشتهِ شده: جرم گیری کامل، معمولاً اولین قدم قبل از نصب هر نوع دستگاه ارتودنسی است.

جدول نیاز به درمان جانبی پیش از شروع ارتودنسی

در این جدول نیز می توانید ببینید پیش از شروع درمان ارتودنسی آیا نیاز هست که درمان خاصی انجام دهید یا خیر:

وضعیت دندان	باید قبل از شروع حل شود؟	توضیح
پوسیدگی فعال و عمیق	بله، حتماً	چسبندگی براکت و مقاومت دندان را کاهش می دهد
عفونت یا نیاز به عصب کشی	بله، حتماً	ریسک سلامتی جدی دارد
جرم و پلاک سطحی	بله، با یک جلسه جرم گیری ساده	مانع چسبندگی اولیه می شود
پوسیدگی بسیار جزئی و سطحی	معمولاً بله، اما سریع و ساده قابل ترمیم است	جلوگیری از پیشرفت آن در طول درمان
حساسیت خفیف دندان بدون پوسیدگی	معمولاً خیر، قابل کنترل در کنار درمان است	نیازی به توقف روند ندارد
دندان عقل نهفته بدون علامت	بسته به مورد، با نظر ارتودنتیست	همیشه نیاز به کشیدن فوری ندارد

همان طور که در جدول می بینید، سلامت دندان قبل از ارتودنسی به معنای کمال مطلق نیست؛ بلکه به معنای نبود مشکلات فعال و خطرناک است.

اگر حین درمان پوسیدگی جدید پیش بیاید چه باید کرد؟

حتی با بهترین آمادگی ها، ممکن است در طول ماه های درمان، یک پوسیدگی جدید ایجاد شود. این اتفاق معمولاً به خاطر تمیزکاری ناکافی اطراف براکت ممکن است پیش بیاید. در این شرایط، درمان ارتودنسی معمولاً متوقف نمی شود، اما دندانپزشک باید هرچه سریع تر پوسیدگی را ترمیم کند تا از گسترش آن جلوگیری شود.

به همین دلیل است که ما پیش تر هم در مقاله چک لیست وسایل ضروری کیف ارتودنسی، روی اهمیت مسواک بین دندانی و نخ دندان مخصوص تأکید کرده‌ایم؛ چون بخش بزرگی از پیشگیری از این مشکل، به بهداشت روزانه در طول درمان برمی گردد.

آیا نوع ارتودنسی (ثابت یا نامرئی) روی سختگیری در سلامت دندان اثر دارد؟

جالب است بدانید که استانداردهای سلامت دندان، بین ارتودنسی ثابت و ارتودنسی نامرئی کمی متفاوت است. در ارتودنسی ثابت، چون براکت مستقیماً به سطح دندان متصل می شود، چسبندگی مناسب اهمیت بیشتری دارد و پوسیدگی سطحی می تواند مانع اصلی باشد.

اما در الاینر شفاف، چون هیچ چسبی مستقیماً روی دندان قرار نمی گیرد، این نگرانی کمتر است. با این حال، همان طور که در مقاله آسیب الاینر شفاف به مینای دندان توضیح داده‌ایم، الاینر یک فضای نیمه بسته روی دندان ایجاد می کند که در صورت وجود پوسیدگی زیرین، می تواند شرایط را بدتر کند. به همین دلیل، فارغ از نوع روش، بررسی سلامت دندان همچنان یک قدم ضروری است.

چرا نباید مرحله درمامن دندانپزشکی پیش از ارتودنسی را نادیده گرفت؟

برخی بیماران، از ترس هزینه یا زمان اضافه، ترجیح می دهند مشکلات دندانی جزئی را نادیده بگیرند و مستقیم وارد فاز ارتودنسی شوند. این تصمیم، در بلندمدت معمولاً هزینه بیشتری دارد. اگر در وسط درمان، یک دندان به خاطر پوسیدگی نادیده گرفتهِ شدهِ آسیب ببیند، ممکن است لازم باشد براکت آن ناحیه باز شود، دندان ترمیم شود، و دوباره براکت نصب شود. این توقف ها، دقیقاً همان اثری را دارند که در مقاله عواقب رها کردن ارتودنسی نیمه کاره توضیح دادیم: تأخیر در روند، هزینه اضافه، و گاهی حتی نیاز به بازبینی بخشی از طرح درمان.

نقش این موضوع در طراحی طرح درمان چیست؟

سلامت دندان، فقط یک پیش نیاز جدا از طرح درمان نیست. بلکه بخشی از خود فرایند طراحی طرح درمان محسوب می شود. همان طور که در مقاله انواع طرح درمان ارتودنسی توضیح دادیم، ارتودنتیست پیش از تعیین مسیر درمان، معاینه کامل دهان را انجام می دهد. اگر در همین مرحله، پوسیدگی یا مشکل لثه ای پیدا شود، این اطلاعات مستقیماً روی زمان بندی و حتی نوع وسیله انتخابی اثر می گذارد.

همچنین، اگر برای اطمینان بیشتر تصمیم به گرفتنِ نظر دوم قبل از ارتودنسی دارید، بهتر است بررسی سلامت دندان را هم جزو سؤالاتی قرار دهید که از متخصص دوم می پرسید. چون گاهی یک دندانپزشک ممکن است یک پوسیدگی جزئی را نادیده بگیرد که دندانپزشک دیگر آن را تشخیص می دهد.

چطور مطمئن شویم دندان هایمان آماده شروع ارتودنسی هستند؟

بهترین راه، یک معاینه کامل دندانپزشکی عمومی (جدای از معاینه ارتودنسی)، پیش از شروع درمان است. این معاینه باید شامل رادیوگرافی کامل، بررسی سلامت لثه، و در صورت نیاز، جرم گیری باشد.

بسیاری از ارتودنتیست ها، پیش از پذیرش بیمار، از او می خواهند ابتدا به دندانپزشک عمومی مراجعه کند و گواهی سلامت دهان بگیرد. این کار، هم از ریسک های درمانی جلوگیری می کند، هم مسئولیت حقوقی هر دو طرف را روشن تر می کند.

جمع بندی کنیم ….

خب همانطور که گفتیم برای سوال آیا قبل از ارتودنسی باید همه دندان ها سالم باشند؟ پاسخ دقیق این است: باید هیچ مشکل فعال و خطرناکی مثل پوسیدگی عمیق، عفونت، یا بیماری لثه وجود نداشته‌باشد. اما کمال مطلق، شرط لازم نیست. مهم ترین کاری که می توانید انجام دهید، یک معاینه کامل پیش از شروع درمان و رعایت دقیق بهداشت در طول دوره ارتودنسی است.

اگر می خواهید درمان خود را شروع کنید همین امروز می توانید برای دریافت یک مشاوره دقیق و تخصصی با ما در کلینیک های دکتر درویش پور متخصص ارتودنسی در تهران تماس بگیرید.

پاسخ به سؤالات متداول رایج