مصرف تنباکو، ویپ و سیگار الکترونیکی با الاینر ترکیب توصیه نشده‌ای است که هم به خود دستگاه الاینر آسیب می زند و هم ریسک های سلامتی دهان را چند برابر می کند. برخلاف تصور رایج که ویپ را جایگزین «بی خطر» سیگار می داند، شواهد علمی نشان می دهند که استفاده از آن هنگام قرارگیری الاینر روی دندان، مشکلات مشترکی با سیگار معمولی ایجاد می کند: تغییر رنگ الاینر، احتمال تغییر فرم آن، و افزایش خطر بیماری لثه.
در ادامه، دقیقاً توضیح می دهیم چرا این ترکیب مشکل ساز است و چه کارهایی می توانید انجام دهید.
چرا مصرف دخانیات با الاینر، بدتر از حالت معمولی است؟
وقتی سیگار می کشید یا ویپ می زنید، دود یا بخار معمولاً به سرعت از دهان خارج می شود و بزاق، بخشی از مواد شیمیایی باقی مانده را می شوید. اما وقتی الاینر ارتودنسی نامرئی روی دندان هاست، این مواد شیمیایی زیر پلاک به دام می افتند.
این محیط بسته، دقیقاً همان مشکلی است که پیش تر در مقاله آسیب الاینر شفاف به مینای دندان درباره نوشیدنی های اسیدی توضیح داده‌ایم؛ فقط این بار، ماده به دام افتاده، نیکوتین، قطران، یا مواد شیمیایی مایع ویپ است، نه اسید نوشیدنی.
تاثیر مصرف تنباکو، ویپ و سیگار الکترونیکی روی خود الاینر چیست؟
مطالعه ای که در مجله علمی Cureus منتشر شده و مربوط به دانشگاه علوم پزشکی لیتوانی است، نشان داد که مواد رنگی مختلف، باعث تغییر رنگ محسوس در جنس پلاستیکی الاینر می شوند.
برای مثال، قهوه سیاه، بیشترین میزان تغییر رنگ را در بین مواد بررسی شده ایجاد کرد. دود سیگار و بخار ویپ، از این نظر مشابه عمل می کنند: ذرات قطران و نیکوتین، حتی در نمونه های «بدون نیکوتین»، می توانند به سطح پلاستیک بچسبند و آن را زرد یا کدر کنند.
علاوه بر تغییر رنگ این موارد هم هست …
حرارت ناشی از دستگاه ویپ یا سیگار، می تواند به آرامی جنس پلاستیکی الاینر را نرم و کمی تغییر فرم دهد. حتی یک تغییر فرم بسیار جزئی، می تواند باعث شود الاینر دیگر دقیقاً روی دندان ها جا نیفتد؛ نتیجه این عدم تطابق، همان مشکلی است که در مقاله عدم رعایت ساعت استفاده از الاینر درباره توقف پیشرفت درمان توضیح داده ایم.
مقایسه اثر سیگار معمولی و ویپ روی الاینرهای شفاف
| اثر | سیگار معمولی | ویپ / سیگار الکترونیکی |
| تغییر رنگ الاینر | بله، معمولاً شدید و سریع | بله، حتی با مایع بدون نیکوتین |
| احتمال تغییر فرم پلاستیک | بله، به خاطر حرارت مستقیم | بله، به خاطر حرارت المنت داخلی |
| افزایش خطر بیماری لثه | بله | بله، هرچند معمولاً خفیف تر از سیگار |
| ایجاد خشکی دهان | بله | بله |
| تشخیص بو توسط دیگران | بله، معمولاً محسوس | کمتر محسوس، اما همچنان وجود دارد |
آیا ویپ واقعاً از سیگار برای دهان امن تر است؟
طبق مروری که در مجله علمی Dentistry Journal توسط پژوهشگران دانشگاه پزشکی گدانسک لهستان منتشر شده، مصرف سیگار الکترونیکی با این مشکلات مرتبط است:
- تغییر رنگ دندان
- افزایش پوسیدگی
- تشدید بیماری های پریودنتال
- و بروز ضایعات مخاطی دهان
به عبارت دیگر، ویپ، هرچند ممکن است نسبت به سیگار معمولی برای برخی اندام های بدن ریسک کمتری داشته‌باشد، اما از نظر سلامت دهان، هیچ کدام «امن» محسوب نمی شوند. برای مطالعه کامل این پژوهش، می توانید به صفحه این مقاله در پابمد سنترال مراجعه کنید.
چرا خشکی دهان، برای بیماران دارای الاینر مشکل ساز تر است؟
هم سیگار و هم ویپ، تولید بزاق دهان را کاهش می دهند. بزاق، نقش طبیعی شست وشو و خنثی سازی اسید را در دهان دارد. وقتی الاینر روی دندان هاست، این نقش طبیعی بزاق، به خاطر پوشش پلاستیکی، از قبل هم محدودتر است. کاهش بیشتر بزاق به خاطر مصرف دخانیات، یعنی مواد مضر و باکتری ها، فرصت بیشتری برای باقی ماندن روی سطح دندان زیر الاینر پیدا می کنند. نتیجه این ترکیب، افزایش محسوس ریسک پوسیدگی و مشکلات لثه است.
آیا استعمال دخانیات، مستقیماً روی سرعت درمان هم اثر می گذارد؟
سؤال مهمی که کمتر پرسیده می شود این است که آیا مصرف دخانیات، فقط ظاهر الاینر را خراب می کند یا روی خود روند حرکت دندان هم اثر دارد؟ پاسخ این است که تأثیر آن غیرمستقیم، اما واقعی است.
نیکوتین، جریان خون به بافت لثه را کاهش می دهد و همین موضوع، توانایی بدن برای بازسازی طبیعی استخوان اطراف دندان (که پایه اصلی حرکت دندان در ارتودنسی است) را کندتر می کند. به همین دلیل، برخی بیمارانی که مصرف مکرر دخانیات دارند، متوجه می شوند که با وجود رعایت کامل ساعت استفاده از الاینر، پیشرفت درمانشان کمی کندتر از حد انتظار پیش می رود.
تفاوت واکنش بدن در سیگاری های سنگین و سبک چیست؟
شدت این اثرات، لزوماً برای همه مصرف کنندگان یکسان نیست. کسانی که مصرف روزانه سنگین تری دارند، معمولاً با سرعت بیشتری شاهد تغییر رنگ الاینر و کندی در روند درمان هستند. در حالی که مصرف بسیار اندک و نامنظم، اثرات محسوس کمتری در کوتاه مدت نشان می دهد.
با این حال، هیچ سطح «امن» مشخصی برای این موضوع تعریف نشده. به طور کلی توصیه کلی پزشکان، پرهیز کامل در طول دوره درمان ارتودنسی است، نه صرفاً کاهش مصرف.
اگر نمی توانید مصرف دخانیات را کاملاً قطع کنید، چه کار باید کنید؟
اگر ترک کامل در حال حاضر برایتان ممکن نیست، حداقل این نکات می تواند آسیب را کاهش دهد:
- همیشه الاینر را پیش از مصرف دربیاورید. حتی چند دقیقه تماس مستقیم دود یا بخار با پلاستیک، بهتر از تماس طولانی است.
- بعد از مصرف، دهان را با آب بشویید. این کار، بخشی از مواد باقی مانده روی دندان ها را پیش از گذاشتن دوباره الاینر، از بین می برد.
- الاینر را در جعبه مخصوص نگه دارید، نه در جیب یا روی میز باز. این کار از تماس غیرمستقیم بخار محیط با الاینر هم جلوگیری می کند.
- در چکاپ های دوره ای، صادقانه به دندانپزشک خود اطلاع دهید. این اطلاعات، به او کمک می کند علائم اولیه تغییر رنگ یا مشکلات لثه را زودتر تشخیص دهد.
قبل از شروع درمان ارتودنسی، به فکر ترک دخانیات باشید!
مصرف تنباکو، ویپ و سیگار الکترونیکی با الاینر، ترکیبی است که هم به ظاهر و عملکرد خود دستگاه آسیب می زند، هم ریسک های سلامت دهان را افزایش می دهد و هم می تواند سرعت واقعی حرکت دندان را کند کند.
تغییر رنگ، تغییر فرم جزئی، خشکی دهان، و افزایش خطر بیماری لثه، همگی پیامدهای مستندی هستند که در پژوهش های علمی به آن ها اشاره شده‌است. بهترین راهکار، درآوردن الاینر پیش از هرگونه مصرف و شست وشوی دهان پیش از گذاشتن دوباره آن است. اما اگر واقعاً به فکر بهترین نتیجه درمانی خود هستید، بهتر است که دخانیات را ترک کنید!
پاسخ به سؤالات متداول در خصوص مصرف تنباکو، ویپ و سیگار الکترونیکی با الاینر
بله. حتی مایع ویپ بدون نیکوتین هم آسیب زاست. به خاطر مواد طعم دهنده و رنگی موجود در آن، می تواند باعث تغییر رنگ الاینر شود.
تغییر رنگ سطحی خفیف، گاهی با قرص های تمیزکننده مخصوص الاینر تا حدی بهبود می یابد. اما تغییر رنگ عمیق یا تغییر فرم، معمولاً غیرقابل برگشت است.
بله. قلیان هم به خاطر حرارت و دود غلیظ، می تواند اثرات مشابه سیگار معمولی روی رنگ و فرم الاینر داشته باشد.
بله. این اطلاعات به متخصص ارتودنسی کمک می کند تناوب تعویض الاینر و چکاپ ها را متناسب با ریسک واقعی شما تنظیم کند.
