تأثیر ارتودنسی نامرئی بر بارداری و شیردهی چیست؟

تأثیر ارتودنسی نامرئی بر بارداری و شیردهی، برخلاف چیزی که خیلی ها فکر می کنند، یک جواب واحد ندارد؛ علم پزشکی برای این دو دوره پاسخ های متفاوتی در نظر می گیرد. الاینر شفاف چون راحت درمی آید، در هر دو دوره مزیت دارد، اما واکنش بدن به نیروی ارتودنسی در بارداری و شیردهی یکسان نیست و از نظر بیولوژیک تفاوت هایی وجود دارد. در ادامه این تفاوت را دقیق تر بررسی می کنیم و توضیح می دهیم چرا الاینر در هر دو دوره انتخاب منطقی تری نسبت به بریس ثابت است.

چرا الاینر، گزینه بهتری برای بارداری و شیردهی است؟

بزرگ ترین مزیت ارتودنسی نامرئی با الاینر نسبت به ارتودنسی ثابت، دقیقاً در همین دو دوره خودش را نشان می دهد: اینکه می توانید آن را کامل دربیاورید. در ماه های اول بارداری، خیلی از خانم ها تهوع صبحگاهی دارند؛ در این شرایط، اگر بتوانید الاینر را قبل از استفراغ احتمالی دربیاورید، هم دستگاه آسیب نمی بیند هم ناراحتی تان کمتر می شود. در دوران شیردهی هم فشار زمانی و نیاز به دسترسی سریع به دهان برای تغذیه ی نوزاد، همین قابلیت را ارزشمند می کند.

تفاوت علمی بین بارداری و شیردهی از نظر حرکت دندان چیست؟

اینجا نکته ای است که کمتر جایی به آن پرداخته می شود. طبق مروری که در مجله علمی Reproductive Biology and Endocrinology منتشر شده، بدن در این دو دوره، از نظر هورمونی و بیولوژیک، کاملاً متفاوت عمل می کند:

جدول زیر این تفاوت را روشن می کند:

ویژگی	دوران بارداری	دوران شیردهی
سطح استروژن	بالا	پایین
سرعت حرکت دندان با ارتودنسی	معمولاً طبیعی تا کمی متغیر	افزایش یافته
ریسک تحلیل ریشه دندان	وابسته به کنترل التهاب لثه	کمتر از حد انتظار
شیوع التهاب لثه (ژنژیویت بارداری)	بسیار بالا (۳۵ تا ۱۰۰ درصد)	کمتر از دوران بارداری
بیشترین تحرک دندان	سه ماهه سوم	به تدریج کاهش می یابد

نکته جالب و ضدشهودی که همین پژوهش نشان می دهد این است: با وجود پایین بودن استروژن در دوران شیردهی (که معمولاً تصور می شود ریسک را افزایش می دهد)، حرکت دندان در این دوره، نه تنها کندتر نمی شود، بلکه سریع تر هم اتفاق می افتد و ریسک تحلیل ریشه، برخلاف انتظار، کاهش پیدا می کند. پژوهشگران این پدیده را به تغییرات کلی متابولیسم استخوان در دوران شیردهی نسبت می دهند. برای مطالعه کامل این پژوهش، می توانید به صفحه این مقاله در پابمد سنترال مراجعه کنید.

چرا التهاب لثه در بارداری، برای بیمارانّ دارای الاینر اهمیت ویژه ای دارد؟

طبق همین پژوهش و سایر مطالعات مرتبط، شیوع التهاب لثه بارداری (که به آن ژنژیویت بارداری می گویند) در برخی گزارش ها تا ۱۰۰ درصد زنان باردار را درگیر می کند. این التهاب، به خاطر افزایش حساسیت لثه به پلاک میکروبی در اثر تغییرات هورمونی رخ می دهد.

برای بیماران دارای الاینر، این موضوع اهمیت دوچندان دارد. چرا؟

چون همان طور که در مقاله آسیب الاینر شفاف به مینای دندان هم توضیح داده‌ایم، الاینر یک محیط نیمه بسته روی سطح دندان ایجاد می کند که تجمع پلاک را در صورت بهداشت ناکافی، تشدید می کند. ترکیب این دو عامل (حساسیت هورمونی و محیط بسته الاینر)، یعنی زنان باردار باید در این دوره، به طور ویژه‌ای روی بهداشت دهان دقت کنند.

بیشتر بخوانید: ارتودنسی همزمان با درمان لثه پیشرفته (پریودنتیت)؛ ترتیب درمان چیست؟

نکات مربوط به تصویربرداری و داروها (با توجه به تأثیر ارتودنسی نامرئی بر بارداری و شیردهی)

اگر در طول بارداری نیاز به بررسی یا تنظیم مجدد طرح درمان باشد، معمولاً از رادیوگرافی غیرضروری، به خصوص در سه ماهه اول، پرهیز می شود. در دوران شیردهی، این نگرانی کمتر است، چون اشعه ایکس تشخیصی، تأثیری روی شیر مادر ندارد.

با این حال، درباره هرگونه دارو، از جمله مسکن های ساده برای ناراحتی های خفیف دوران ارتودنسی، مشورت هم زمان با پزشک زنان یا متخصص اطفال (در دوران شیردهی) ضروری است.

آیا باید شروع درمان را به تعویق انداخت؟

اگر هنوز ارتودنسی را شروع نکرده اید و به فکر بارداری هستید، خیلی از متخصصان توصیه می کنند شروع درمان را تا پایان بارداری و اوایل دوران شیردهی عقب بیندازید. نه به این دلیل که خطری در میان باشد، بلکه برای اینکه مدیریت جلسات راحت تر شود و در دوره ای که بدن تان درگیر تغییرات زیادی است، استرس بی مورد به شما وارد نشود. اما اگر درمان از قبل شروع شده و باردار شده‌اید، ادامه ی آن زیر نظر ارتودنتیست کاملاً بی خطر است.

آیا برند خاصی از الاینر برای این دوره ها توصیه می شود؟

سؤال دیگری که برخی بیماران می پرسند این است که آیا جنس یا نوع خاصی از الاینر، برای بارداری یا شیردهی ایمن تر است؟ پاسخ این است که تفاوت معناداری بین برندهای مختلف الاینر از این نظر وجود ندارد، چون همه آن ها از پلاستیک پزشکی استاندارد و غیرحساسیت زا ساخته می شوند.

آنچه واقعاً اهمیت دارد، کیفیت طرح درمان و دقت پیگیری های دوره ای است، نه برند خاص دستگاه. به همین دلیل، تمرکز اصلی شما و ارتودنتیست تان باید روی مدیریت سلامت لثه و هماهنگی با پزشک بارداری یا اطفال باشد، نه انتخاب یک محصول خاص.

چرا هماهنگی بین ارتودنتیست و پزشک زنان یا اطفال ضروری است؟

در خصوص تأثیر ارتودنسی نامرئی بر بارداری و شیردهی از آنجا که هر دو مساله شرایط پزشکی با ملاحظات خاص خودشان هستند، تصمیم گیری درباره جزئیات درمان ارتودنسی نباید فقط بر عهده ارتودنتیست باشد.

برای مثال، تصمیم درباره مصرف یک مسکن خاص برای ناراحتی بعد از تعویض الاینر، یا زمان بندی دقیق چکاپ های دوره ای، بهتر است با در نظر گرفتن نظر پزشک زنان (در بارداری) یا متخصص اطفال (در شیردهی) هم گرفته شود. این هماهنگی، به خصوص در مواردی که مادر داروی خاصی مصرف می کند یا بیماری های زمینه ای دارد، اهمیت بیشتری پیدا می کند.

چه علائمی نشان می دهند باید فوراً به ارتودنتیست مراجعه کنید؟

در طول این دو دوره، باید به چند علامت دقت کنید:

• خون ریزی مکرر و شدید لثه (بیشتر از التهاب خفیف معمول بارداری)
• تورم غیرعادی در یک نقطه ی خاص از لثه
• یا احساس لقی واضح در یک دندان مشخص.

اگر هر کدام از این علائم را دیدید، بهتر است به جای صبر کردن تا جلسه ی بعدی، زودتر به ارتودنتیست مراجعه کنید.

جمع بندی بحث تأثیر ارتودنسی نامرئی بر بارداری و شیردهی

تأثیر ارتودنسی نامرئی بر بارداری و شیردهی، دو داستان علمی متفاوت است: در بارداری، چالش اصلی، مدیریت التهاب لثه ناشی از تغییرات هورمونی است. و در شیردهی، برخلاف تصور رایج، شرایط بدن حتی می تواند به نفع سرعت حرکت دندان هم باشد.

در هر دو حالت، الاینر شفاف، به خاطر قابلیت درآوردنِ آسان، انتخاب بهتری نسبت به ارتودنسی ثابت است. اگر در این دوره ها به فکر ارتودنسی هستید، مشورت همزمان با ارتودنتیست و پزشک زنان یا اطفال، بهترین راه برای اطمینان از ایمنی کامل مسیر درمانی است. اگر این خصوص سوالی دارید می توانید برای یک جلسه مشاوره تخصصی به یکی از کلینیک های ما در شمال، غرب یا مرکز تهران مراجعه کنید.

پاسخ به سؤالات متداول در خصوص تأثیر ارتودنسی نامرئی بر بارداری و شیردهی