یکی از مهم ترین وظایف ارتودنسی دندان هماهنگ، یکدست و مرتب کردن دندان های کج است. دندان هایی که اینگونه هستند (صرف نظر از میزان نامرتبی) باید ارتودنسی شوند تا به موقعیت صاف و طبیعی خود برگردند. درمان های ارتودنسی نه تنها دندان های کج را مرتب می کند، بلکه ناهماهنگی های بین فک و صورت را نیز به وسیله ابزاهای خاص و دستان حاذق یک متخصص ارتودنسی اصلاح می کنند. آنچه در این مقاله می خوانید بررسی علل کج شدن دندان ها و روش های اصلاح آن در دندانپزشکی است. تاکید اصلی ما روی ارتودنسی دندان کج به عنوان بهترین روش موجود است.
ارتودنسی دندان کج در یک نگاه
| / | توضیحات کوتاه |
|---|---|
| علت کج شدن دندان ها | ژنتیک (اصلی ترین علت) رویش زود یا دیرهنگام دندان دائمی از دست رفتن زود یا دیرهنگام دندان شیری وارد شدن ضربه به دندان ها از دست رفتن دندان ها (مخصوصا در بزرگسالی) |
| معضلات | مشکل در جویدن غذاها بعضیا مشکل در ادای بعضی حروف و کلمات نازیبا شدن طرح لبخند کاهش اعتماد به نفس مشکل در رعایت بهداشت دهان و دندان |
| روش های درمان | ارتودنسی (بهترین روش) ونیرهای دندانی (شامل لمینت و ونیر کامپوزیت) |
| انواع روش های ارتودنسی دندان کج | ارتودنسی نامرئی با الاینرهای شفاف ارتودنسی ثابت با براکت های مختلف (فلزی، سرامیکی و دیمون) |
| مزایای ارتودنسی دندان کج | بهبود طرح لبخند افزایش اعتماد به نفس افزایش ماندگاری و سلامت دندان ها بهبود صحبت کردن و توانایی جویدن غذا و …. |
| عوارض و پیامدهای عدم درمان | اگر درمان صورت نگیرد احتمال پوسیدگی و آسیب به دندان بیشتر می شود. |
علت کج شدن دندان ها چیست؟ (بررسی 10 علت اصلی)
علل زیادی هستند که می توانند پشت پرده کج شدن دندان ها و انواع نامرتبی دندانی باشند. به نظر می رسد که علل اصلی این مساله، وراثت و بحث ژنتیک باشد. بیشتر افراد به دلیل به ارث بردن صفات خاصی از والدین و نیاکان خود دندان هایشان کج می شود (بدون اینکه خودشان در آن نقش داشته باشند).
اگر دقت کرده باشید بیشتر افرادی که دندان کج دارند، والدینشان یا شخصی از اعضای خانواده شان دارای نامرتبی و کجی دندان ها هستند. سایر علل کج و نامرتب بودن دندان ها این ها هستند:
در کودکان
- از دست رفتن یا افتادن زودتر از موعد دندان های شیری
- ازدیاد دندان های دائمی (بیشتر از حالت نرمال)
- رویش نادرست دندان های دائمی در جهات فرعی
- سایز غیر نرمال دندان ها (کوچک یا بزرگ بودن بیش از حد دندان ها)
- غیر نرمال بودن سایز فک (مثلا کوچک بودن فک بالا یا پایین در نتیجه عدم رشد کافی)
۳ دلیل کج شدن ناگهانی دندان ها در بزرگسالی و نیاز به ارتودنسی دندان کج
بسیاری از افراد در کودکی و نوجوانی دندان هایی کاملاً ردیف داشته‌اند، اما در سنین بزرگسالی متوجه می شوند که دندان های جلویی روی هم سوار شده‌اند و به فکر انجام ارتودنسی دندان کج می افتند. برخلاف باور عمومی، موقعیت دندان ها در طول زندگی ثابت نیست و عوامل فیزیولوژیک متعددی می توانند تعادل قوس فکی را به هم بزنند:
فشار ناشی از رویش دندان های عقل
کمبود فضا برای رویش دندان های عقل نهفته یا نیمه نهفته، نیروی فشاری رو به جلویی ایجاد می کند که مثل یک واکنش زنجیره ای، باعث نامرتبی دندان های جلو شده و بیمار را نیازمند ارتودنسی دندان کج می کند.
از دست رفتن دندان و خالی ماندن جای آن
با کشیده شدن یا افتادنِ یک دندان، دندان های کناری به سمت فضای خالی حرکت کرده و کج می شوند. در این حالت، برای بازگرداندن دندان ها به موقعیت اصلی و فراهم کردن فضا جهت کاشت ایمپلنت، انجام درمان ارتودنسی دندان کج ضروری خواهد بود.
تحلیل لثه و استخوان فک بر اثر بیماری های لثه ای
ضعیف شدن الیاف نگهدارنده ی دندان و استخوان فک باعث می شود فشارهای معمول هنگام جویدن غذا به سادگی دندان ها را منحرف کند. در چنین شرایطی دندانپزشک پس از کنترل التهاب لثه، به کمک روش های ملایم ارتودنسی دندان کج تراز لبخند را بازمی گرداند.
کج شدن دندان ها چه مشکلاتی برای ما ایجاد می کند؟
اصلاح کجی، شلوغی و نامرتبی دندان ها بسیار مهم است زیرا دندان های نامرتب می توانند به مرور زمان باعث ایجاد مشکلاتی در دندان ها و لثه شوند. تمیز کردن دندان هایی که شلوغ هستند کار آسانی نیست و در بیشتر مواقع نمی توان دندان ها را آنطور که باید تمیز کرد. بنابراین احتمال بروز این مشکلات در صورت عدم انجام ارتودنسی دندان کج وجود دارد:
- پوسیدگی دندان
- بیماری لثه و پریودنتال
- درد فک
- دندان درد
- افزایش هزینه های دندانپزشکی
- از دست رفتن دندان ها
- مشکل در جویدن و صحبت کردن
- کاهش اعتماد به نفس
- اختلال عملکرد مفصل گیجگاهی فکی (TMD)
👋 نوشته جدید: آیا درمان مشکلات گوارشی با استفاده از ارتودنسی ممکن است؟
ارتودنسی دندان کج یا لمینت و کامپوزیت؟ (راهنمای انتخاب روش اصولی)
بسیاری از افرادی که با به هم ریختگی دندان ها مواجه هستند، این سوال کلیدی را می پرسند: «آیا برای اصلاح لبخند حتماً باید ارتودنسی دندان کج را انجام دهیم، یا می توانیم در یک یا دو جلسه با کامپوزیت یا لمینت سرامیکی دندان ها را صاف کنیم؟»
پاسخ کوتاه متخصصان این است که ونیرها (کامپوزیت و لمینت) دندان را صاف نمی کنند، بلکه تنها انحراف آن را پشت یک لایه رزین یا سرامیک پنهان (استتار) می کنند. در واقع بدون انجام ارتودنسی دندان کج، ریشه در استخوان فک همچنان کج باقی می ماند و دندانپزشک برای صاف نشان دادن ظاهر دندان، مجبور می شود بخش هایی از مینای بیرون زده ی دندان سالم را برای همیشه بتراشد.
جدول مقایسه ارتودنسی دندان کج با ونیرهای زیبایی
| ویژگی درمان | ارتودنسی دندان کج (ثابت یا نامرئی) | لمینت و کامپوزیت (ونیرها) |
| هدف درمان | حرکت دادن اصولی ریشه و تاج به جایگاه طبیعی | تراش مینا و چسباندن روکش برای پوشاندن کجی |
| آسیب به بافت دندان | بدون هیچ گونه تراش مینا و کاملاً محافظه کارانه | نیازمند تراش غیرقابل بازگشت مینای طبیعی |
| طول درمان | ۶ تا ۱۸ ماه (اصلاح ریشه ای فک و دندان) | ۱ تا ۳ جلسه (درمان فوری اما سطحی) |
| ماندگاری نتیجه | دائمی و مادام العمر (با استفاده از نگه دارنده) | نیازمند تعویض یا پالیش مجدد پس از ۵ تا ۱۰ سال |
| حل ناهنجاری فکی | اصلاح زاویه بایت و تقسیم متوازن فشار جویدن | هیچ اثری روی رفع انحرافات استخوانی و بایت ندارد |
میزان کجی دندان من کم است؛ آیا باز هم ارتودنسی دندان کج لازم است؟
اگر چرخش دندان بسیار جزئی باشد و هیچ فشاری به دندان های کناری یا بایت وارد نکند، شاید بتوان با ترمیم های محدود آن را اصلاح کرد. با این حال، حتی در ناهنجاری های خفیف نیز انتخاب اول متخصصان، ارتودنسی دندان کج است؛ چرا که امروزه نیازی به سیم کشی های طولانی و براکت های فلزی سنتی ندارید.
در حال حاضر می توان با روش های نوین مانند الاینرهای شفاف (پلاک های متحرک نامرئی)، روند ارتودنسی دندان های کج را در کوتاه ترین زمان ممکن و بدون دستکاری یا تراشیده شدن حتی یک میلی متر از مینای دندان به پایان رساند.
آیا صاف کردن فقط یک دندان کج جلو با ارتودنسی امکان پذیر است؟ (بررسی درمان خانگی و کلینیکی)
یکی از رایج ترین سوالاتی که مراجعان در جلسه مشاوره مطرح می کنند این است: «آقای دکتر، فقط یکی از دندان های جلوی من چرخیده یا کج شده؛ آیا می شود فقط روی همان یک دندان سیم یا براکت گذاشت و بقیه دندان ها دست نخورند؟»
پاسخ کوتاه متخصصان به این پرسش «خیر» است
حرکت دادن دندان در بافت استخوانی فک بر اساس قوانین پایه ای فیزیک عمل می کند. در دانش ارتودنسی به این اصل «نیروی تکیه گاه (Anchorage)» گفته می شود. شما نمی توانید یک دندان را بدون اتکا به دندان های دیگر هل بدهید یا بکشید؛ زیرا بر اساس قانون کنش و واکنش، دندانی که نیروی مخالف را تحمل می کند نیز جابه جا خواهد شد.
شرایط ارتودنسی یک دندان کج چیست؟
برای اینکه یک دندان کج جلو صاف شود، ابتدا باید در قوس فکی برای آن فضای خالی باز شود و سپس از دندان های کناری به عنوان پایه های محکم استفاده گردد تا دندان منحرف شده آرام آرام سر جای درست خود هدایت شود. بنابراین، برای صاف کردن حتی یک دندان، حداقل به نصب سیستم ارتودنسی روی تمام دندان های همان فک نیاز خواهد بود.
البته امروزه برای کسانی که تنها از کجی یکی دو دندان جلویی ناراحتند و تمایلی به استفاده از براکت های فلزی سنتی ندارند، راهکارهای بسیار آسان تری وجود دارد:
- الاینرهای شفاف نامرئی (پلاک های شفاف): اگر کجی دندان جلو در حد خفیف یا متوسط باشد، بدون نیاز به هیچ گونه سیم یا نگین فلزی، با چند دست پلاک متحرک و شفاف می توان دندان کج را با نهایت ظرافت در موقعیت صحیح قرار داد.
- بریس های سرامیکی یا لینگوال (پشت دندانی): براکت های همرنگ دندان یا اتصال سیم ها به بخش پشتی دندان ها باعث می شود در طول مرتب شدن دندان کج، هیچ المانی در طرح لبخند شما مشخص نباشد.
هشدار جدی درباره ادعاهای «صاف کردن دندان کج در خانه»!
شاید در شبکه های اجتماعی ویدیوهایی درباره بستن کش های پلاستیکی کوچک، نخ دندان یا فشردن مداوم دندان کج با انگشت دست دیده باشید.
به عنوان یک متخصص صریحاً هشدار می دهم که ریشه هر دندان با الیاف بسیار حساسی به نام پریودنتال به استخوان فک متصل است. اعمال فشارهای غیراصولی، کنترل نشده و مداوم خانگی نه تنها دندان کج را صاف نمی کند، بلکه جریان خون ریشه دندان را قطع کرده، باعث تحلیل شدید بافت استخوان فک و در نهایت مرگ عصب (نکروز) و لق شدن برگشت ناپذیر دندان خواهد شد. صاف کردن دندان یک فرایند دقیق پزشکی و بیومکانیک است و هرگز نباید با راهکارهای غیرعلمی سلامت دائمی لبخند را به خطر انداخت.
پاسخ به سوالات رایج درباره ارتودنسی دندان کج
شما حتما باید به یک متخصص ارتودنسی مراجعه کنید.
اولین ویزیت ارتودنسی باید از سن ۶ سالگی شروع شود. درمان هم می تواند پیشگیرانه باشد یا از ۱۰ تا ۱۴ سالگی شروع شود.
دیر نیست؟ارتودنسی انجام بشه چه مدت طول میشه؟با تشکر از پاسخگویی صبورانه و با حوصلتون
نگران نباشید تا زمانی که شما لثه های سالم داشته باشید درمان ارتودنسی توسط تکنیک های نوین و پیشرفته محدودیت سنی ندارد و برای اعلام طول درمان ارتودنسی شما نیاز به معاینه کلینیکی دارید لطفا به یک متخصص ارتودنسی مراجعه نمایید.
لطفا جهت بررسی مشکلات فکی قبل از بلوغ حتما به یک متخصص ارتودنسی حضورا مراجعه نمایید.
به طور کلی ریتینرهای بعد از درمان ارتودنسی باید طبق دستور و تشخیص متخصص ارتودنسی استفاده شوند و تا مدت زمانی که متخصص ارتودنسی اعلام می نمایند نباید استفاده از آن قطع شود پس لطفا با متخصص ارتودنسی خودتان مشورت کنید زیرا فقط ایشان در جریان درمان شما می باشند.
راه حل درمان دندان هایتان ارتودنسی ثابت می باشد.لطفا به یک متخصص ارتودنسی مراجعه نمایید.
لطفا به متخصص ارتودنسی خود حضورا مراجعه نمایید زیرا ممکن است ریتینر ثابت شما شکسته باشد.
دندانم رو بکشم و جراحی نکنم آسیبی به عصبم وارد نمیشه؟درضمن سه تا آمپول بی حسی دیروز زدم لثه و زبانم بی حس شده اما دندانم هنوز حس داشت و درد شدید داشت،چکار کنم؟ممنون از لطفتون
پیشنهاد می کنم به یک متخصص جراحی دهان و فک و صورت مراجعه نمایید.
لطفا به یک متخصص ارتودنسی جهت معاینه دندان هایتان مراجعه کنید.