هرچیزی که باید درباره جداکننده ارتودنسی بدانید

روزی که برای شروع درمان به مطب مراجعه می کنید، احتمالا منتظر هستید تا دکتر سیم و براکت ها را روی دندان هایتان بچسباند و کار را تمام کند. اما گاهی می بینید که متخصص فقط چند کش بسیار ریز را لابه لای دندان های آسیاب شما قرار می دهد و می گوید هفته آینده برای ادامه کار برگردید. این کش های کوچک همان جداکننده ارتودنسی (سپریتور) هستند.

شاید تعجب کنید و بپرسید چرا درمان اصلی شروع نشد و این کش های ریز چه وظیفه ای بر عهده دارند. بیایید خیلی ساده و روراست، دلیل استفاده از این قطعات کوچک اما فوق العاده مهم را با هم بررسی کنیم تا بدانید در روزهای آینده چه چیزی در انتظار شماست.

جداکننده ارتودنسی یا سپریتور دقیقا چیست و چه شکلی است؟

اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، این وسیله یک حائل یا فاصله انداز بسیار کوچک است. همان طور که از نامش پیداست، کار اصلی آن ایجاد یک فاصله میلی متری بین دو دندان مجاور هم است. جداکننده ارتودنسی (سپریتور) معمولا به شکل یک حلقه لاستیکی بسیار کوچک (شبیه به یک واشر ریز) است که با ابزار مخصوصی کشیده می شود و در فضای تنگ بین دو دندان قرار می گیرد.

البته موارد خاصی هم وجود دارد

مثلا ممکن است این وسیله از جنس فلز و شبیه به یک گیره یا فنر بسیار ظریف باشد. دکتر این قطعات را معمولا بین دندان های بزرگ عقبی (دندان های آسیاب) قرار می دهد و از شما می خواهد که حدود یک تا دو هفته با آن ها مدارا کنید تا کارشان را به درستی انجام دهند.

چرا متخصص قبل از شروع درمان اصلی از این کش ها استفاده می کند؟

دندان های عقبی ما معمولا به شدت به هم چسبیده اند و هیچ درز یا فاصله ای بین آن ها وجود ندارد. از طرفی، متخصص برای اینکه بتواند یک لنگرگاه محکم برای سیم های ارتودنسی شما ایجاد کند، نیاز دارد تا یک حلقه فلزی محکم به نام “بند ارتودنسی” را دور تا دور دندان آسیاب شما بیندازد.

باز کردن راه برای نصب کمربندهای فلزی دور دندان

مشکل اینجاست که وقتی دندان ها کاملا به هم چسبیده اند، این حلقه فلزی ضخیم نمی تواند از بین آن ها رد شود و دور دندان بنشیند. اینجاست که پای جداکننده ارتودنسی به میان می آید. این کش کوچک با قرار گرفتن بین دندان ها، یک فشار بسیار ملایم و مداوم ایجاد می کند.

 این فشار در طول یک هفته باعث می شود دندان ها به اندازه یک یا دو میلی متر از هم فاصله بگیرند. وقتی شما جلسه بعد به مطب برمی گردید، دکتر کش ها را به راحتی درمی آورد و حالا فضای کافی برای قرار دادن آن حلقه های فلزی مهم وجود دارد.

چند نوع جداکننده ارتودنسی در کلینیک ها استفاده می شود؟

متخصصین بر اساس اینکه دندان های شما چقدر به هم چسبیده اند و چقدر فضا نیاز دارند، نوع خاصی از این فاصله اندازها را انتخاب می کنند. به طور کلی دو مدل اصلی در مطب ها کاربرد دارد.

1. کش های پلاستیکی یا الاستیک پرطرفدارترین نوع هستند

این کش های حلقه ای شکل، رایج ترین و آشناترین نوع جداکننده ارتودنسی (سپریتور) در بین بیماران هستند. معمولا به رنگ آبی یا رنگ های روشن دیگر ساخته می شوند تا به راحتی در دهان قابل دیدن باشند. قرار دادن آن ها بسیار سریع انجام می شود و دکتر با استفاده از دو نخ دندان یا یک پنس مخصوص، آن ها را کشیده و با یک حرکت ملایم بین دندان ها سر می دهد.

2. گیره های فلزی برای دندان های به هم چسبیده و سخت استفاده می شوند

گاهی اوقات دندان های آسیاب آنقدر سفت و محکم به هم چسبیده اند که کش پلاستیکی نمی تواند از بین آن ها رد شود یا ممکن است پاره شود. در این موارد نادر، متخصص از سپریتورهای فلزی استفاده می کند. این قطعات شبیه یک فنر یا گیره کوچک هستند که بین دندان ها قرار می گیرند و قدرت بازکنندگی بیشتری دارند.

آیا قرار دادن کش های جداکننده در بین دندان ها با درد همراه است؟

این یکی از پرتکرارترین سوالاتی است که بیماران در روز اول می پرسند. خود فرآیند قرار دادن کش ها توسط دکتر معمولا دردی ندارد و فقط یک حس فشار متوجه می شوید. اما چالش اصلی از چند ساعت بعد شروع می شود:

حس گیر کردن غذا بین دندان ها کاملا طبیعی است

وقتی اثر این کش ها شروع می شود، شما دقیقا احساس می کنید که یک تکه گوشت سفت یا یک تکه غذا بین دندان هایتان گیر کرده است. این حس کلافه کننده با یک درد ملایم و مبهم همراه می شود که هنگام جویدن غذا به اوج خودش می رسد. دندان های شما به این فشار جدید عادت ندارند و واکنش نشان می دهند.

این درد معمولا در دو یا سه روز اول وجود دارد و بعد از آن به تدریج کم شده و از بین می رود. برای تسکین این درد در روزهای اول می توانید با مشورت پزشک از یک مسکن ساده مثل استامینوفن استفاده کنید.

در روزهایی که سپریتور در دهان داریم چه نکاتی را باید رعایت کنیم؟

این کش ها فقط برای یک یا دو هفته مهمان دهان شما هستند، اما در همین مدت کوتاه نیاز به مراقبت های خاصی دارند تا گم نشوند و کارشان را به درستی انجام دهند:

خوردن غذاهای چسبناک را موقتا متوقف کنید

دشمن شماره یک جداکننده ارتودنسی غذاهای چسبناک هستند. آدامس، پاستیل، تافی، گز و سوهان به راحتی به این کش ها می چسبند و آن ها را از بین دندان های شما بیرون می کشند.

همچنین در روزهای اول که دندان هایتان حساس است، بهتر است دور غذاهای سفت و ترد را خط بکشید و بیشتر غذاهای نرم مثل سوپ، پوره و پاستا مصرف کنید تا فشار کمتری به دندان هایتان وارد شود.

در استفاده از نخ دندان بسیار محتاط باشید

شما باید بهداشت دهان خود را مثل همیشه با مسواک زدن دقیق رعایت کنید، اما قانون مهم این است که در آن فضای خاصی که کش قرار دارد، حق استفاده از نخ دندان را ندارید. کشیدن نخ دندان در آن ناحیه باعث می شود کش بلافاصله از جای خود خارج شود. بقیه دندان ها را می توانید به راحتی نخ دندان بکشید اما به ناحیه سپریتورها کاری نداشته باشید.

یک جدول راهنمای سریع برای بایدها و نبایدهای فاصله اندازها

برای اینکه راحت تر بدانید در این یک هفته باید چه کارهایی انجام دهید، نکات مهم را در جدول زیر برایتان خلاصه کرده ایم.

کارهایی که باید انجام دهید	کارهایی که نباید انجام دهید
مسواک زدن منظم روی دندان ها و خود کش ها	کشیدن نخ دندان در فضایی که سپریتور قرار دارد
استفاده از مسکن های ساده در صورت احساس درد	دستکاری کردن کش ها با انگشت یا خلال دندان
خوردن غذاهای نرم و آبکی در روزهای اول	جویدن آدامس و خوراکی های به شدت چسبناک
تماس با مطب در صورت افتادن زودتر از موعد کش	تلاش برای قرار دادن مجدد کش خارج شده در خانه

اگر جداکننده ارتودنسی از بین دندان ها خارج شد چه اقدامی انجام دهیم؟

گاهی اوقات ممکن است چند روز مانده به وقت ویزیت بعدی، متوجه شوید که یکی از کش ها در دهانتان نیست. اصلا جای استرس و نگرانی نیست. افتادن جداکننده ارتودنسی (سپریتور) معمولا یک نشانه خوب است و به این معناست که فاصله لازم بین دندان های شما ایجاد شده و کش دیگر جایی برای گیر کردن نداشته است.

با این حال شما نباید خودتان نتیجه گیری کنید….

بهترین کار این است که با مطب تماس بگیرید و وضعیت را گزارش دهید. معمولا اگر فقط یک یا دو روز به وقت ویزیت شما مانده باشد، دکتر می گوید نیازی به مراجعه نیست. اما اگر کش همان روز اول یا دوم افتاده باشد، احتمالا از شما می خواهند به مطب بروید تا یک کش جدید برایتان جایگذاری کنند. هرگز سعی نکنید کش را خودتان با وسایل خانگی سر جایش برگردانید چون این کار به لثه های شما آسیب جدی می زند.

پاسخ به سوالات پرتکرار در خصوص جداکننده ارتودنسی