یکی از موضوعات بسیار رایجی که والدین همیشه درباره آن، سوالات زیادی از ما می پرسند، کج شدن دندان کودکان شان است. آن ها اغلب به دلیل داشتن سابقه خانوادگی ناهنجاری های فکی و یا نامنظمی دندانی خود، هراس دارند که مبادا فرزندشان نیز دندان هایش کج شود. برخی دیگر از والدین نیز، هم اکنون فرزندانی دارند که دندان هایشان کج است و به فکر منظم یا مرتب کردن آن ها هستند. در این صفحه ما ابتدا علل شایع کج شدن دندان کودکان را بررسی می کنیم و سپس در خصوص اصلاح و یا درمان آن ها نیز به نکاتی اشاره می کنیم.
جدول خلاصه علل کج شدن دندان کودکان و روش های اصلاح دریک نگاه
| عنوان | توضیح خلاصه |
|---|---|
| 1. مسائل ژنتیکی | اصلیترین علت کج شدن دندانها. والدین باید کودک را در سن پایین به متخصص ارتودنسی نشان دهند. |
| 2. مکیدن انگشت شست | اگر تا ۵ سالگی ادامه یابد، باعث اوربایت، اپن بایت و کراس بایت میشود. راهکار: تشویق، پستانک ارتودنسی، روانشناس، مراجعه به متخصص. |
| 3. رفلاکس بلع نادرست | زبان به جای سقف دهان به دندانهای جلو فشار میآورد. اگر تا ۶ سالگی اصلاح نشود، نیاز به میوفانکشنال تراپی و مراجعه به متخصص است. |
| 4. ضربه به صورت | برخورد توپ یا هر ضربه به دندانهای شیری باعث شکستگی، ترک یا جابجایی از ریشه میشود. |
| 5. خوردن غذاهای سفت و سخت | مینای دندان شیری آسیبپذیر است. فشار مداوم غذاهای سفت باعث کج شدن تدریجی دندانها میشود. |
| 6. افتادن یا نیفتادن به موقع دندان شیری | دیر یا زود افتادن دندان شیری و دیر یا زود درآمدن دندان دائمی، باعث کج شدن دندانهای دائمی میشود. |
| 7. نبودن دندان دائمی (غائب) | دندانهای مجاور به سمت فضای خالی حرکت کرده و باعث کج شدن همه دندانها میشوند. |
| روشهای مرتب کردن | مراجعه به متخصص ارتودنسی کودکان استفاده از فضا نگهدار وسیع کننده کام ارتودنسی پیشگیری بریس یا الاینرهای شفاف در سنین بالاتر |
علل شایع کج شدن دندان ها در کودکان چیست؟
عللی مختلفی وجود دارند که به صورت جزئی، متوسط و یا حتی شدید باعث کج شدن دندان ها در بچه ای کوچک می شوند. تعدد این عوامل زیاد است اما مهم ترین آن ها که در مورد اغلب کودکان صادق است عبارتند از:
- مسائل ارثی و ژنتیکی
- مکیدن انگشت شست یا شیشه شیر
- رفلاکس بلع اشتباه
- ضربه و تروما به صورت و دهان
- مصرف غذاهای سفت و سخت
- عدم رشد دندان دائمی
👋 نوشته جدید: منظور از ارتودنسی دندان شیری چیست؟
1. مسائل ژنتیکی (اصلی ترین علت کج شدن دندان ها)
برخی از علل کج شدن دندان را به راحتی می توان تشخیص داد (مانند مکیدن انگشت) اما برخی دیگر به این سادگی ها قابل تشخیص نیستند (مسائل ژنتیکی). برای همین شما به عنوان والدین، میبایست کودکان خود را در سنین پایین حتما به نزد یک متخصص ارتودنسی خوب ببرید. این مراجعه کمک می کند تا دکتر به موقع علل آشکار و پنهان این موضوع را تشخیص داده و اقدام به درمان اولیه کند.
2. مکیدن انگشت شست
مکیدن انگشت یا (finger sucking) از رفتارهای طبیعی متداول در نوزادان و کودکان نوپا است. معمولاً این روش آرامش بخش است و برای کودکان نوپا یک مکانیزم خاص و ویژه برای خود آرامسازی محسوب می شود. اما مکیدن انگشت شست آن هم به کررات و بیش از حد، می تواند مشکلاتی از جمله کج شدن دندان ها ایجاد کند.
مکیدن انگشتان دست مخصوصاً اگر در سنین بالاتر همچنان ادامه یابد، می تواند باعث بروز مشکلاتی مانند اپن بایت شدید (نوعی مال اکلوژن) می شود که مدت زمان ارتودنسی و هزینه ارتودنسی برای اصلاح چنین مشکلی می تواند زیاد باشد.
اگر فرزند شما در سن 5 سالگی هنوز در حال مکیدن انگشتان دست یا انگشت شست خود است، این می تواند نیاز به مداخله گسترده ارتودنسی در مراحل بعدی زندگی را ایجاد کند. برخی از مهم ترین مشکلاتی که مکیدن انگشت در سنین بالا ایجاد می کند عبارتند از:
- اوربایت
- اوپن بایت
- کراس بایت
- زخمی شدن بافت های نرم داخل دهان
- تحت کشش قرار گرفتن مایچه ها و عضلات صورت
- مشکلات مفاصل فک
چگونه کودکان را از مکیدن انگشت بازداریم؟
برخی از راه های اصلاح مکیدن انگشت شست عبارتند از:
- دادن تشویقی به آن ها
- صحبت کردن با آن ها درخصوص این کار
- استفاده از پستانک ارتودنسی
- دور کردن پستانک از جلوی دست آن ها
- سرگرم کردن کودک به چیزهای دیگر
- کمک گرفتن از روانشناس کودکان
- مراجعه به متخصص ارتودنسی دندان
چنانچه کودک همچنان انگشت خود را بمکد احتمال کج شدن دندان های او بیشتر می شود لذا اگر موفق نشدید تا مانع از اینکار شوید حتما از یک متخصص ارتودنسی خوب کمک بگیرید.
3. رفلاکس بلع نادرست و کچ شدن دندان کودکان
بلع صحیح مواد غذایی و مایعات به هماهنگی و عملکرد صحیح ماهیچه های زبان و صورت و گلو بستگی زیادی دارد و اگر به درستی صورت نگیرد می تواند به مرور زمان باعث کج شدن دندان ها شود. اختلال میو فانکشنال یا مشکل در رفلاکس بلع، عارضه ای است که در ارتباط با زبان و ماهیچه های صورت کودکان رخ می دهد. این مشکل روی جویدن و بلیعدن مواد غذایی در کودکان تاثیر می گذارد و باعث می شود آن ها به شکل صحیحی غذا و مایعات را قورت ندهند.
به عبارتی در حالت طبیعی زمانی که ما چیزی را جویده و قورت می دهیم زبان ما باید به سقف دهان متمایل شود. اما مشکل در بلع کودکان به این شکل است که زبان در حین قورت دادن غذا، به جای اینکه به سقف دهان بچسپد، به دندان های قدامی فشار وارد کرده و باعث ایجاد مشکلی به نام اپن بایت می شود که یکی از علل کج شدن دندان ها است.
چه وقت نگران مشکل بلع در کودکان باشیم؟
معمولاً تا سن 6 سالگی، اکثر کودکان با یک الگوی بلع طبیعی و کارآمد تر که شامل فشار دادن نوک زبان به طرف سقف دهان است، سازگار می شوند. اگر این اتفاق نیفتد، فشار غیرطبیعی بر روی دندان ها و فک ها اعمال می شود که می تواند منجر به مشکلات مال اکلوژن شدید میشود. بنابراین اگر کودک شما در سن 6 سالگی است و هنوز مشکل بلع دارد حتما برای درمان ارتودنسی ثابت، متحرک یا نامرئی او را به متخصص ارتودنسی نشان دهید.
نحوه درمان اختلال عملکردی میوفانکشنال در کودکان چیست؟
میوفانکشنال تراپی درمانی است که برای برطرف کردن مشکل در مکانیزم بلع کودکان بکار گرفته میشود. این درمان شامل آموزش صحیح به کودک جهت بلعیدن مواد غذایی و نظارت بر آن ها حین غذا خوردن است. مدتی طول می کشد تا کودک این فرآیند را یاد بگیرد و تبدیل به عادت کند. اگر کمی دیر به فکر درمان افتاده اید حتما همزمان کودک را به متخصص ارتودنسی نشان دهید.
4. وارد شدن ضربه به صورت کودکان
یکی دیگر از عواملی که می تواند تا حدی در کج شدن دندان کودکان نقش داشته باشد، برخورد ضربه به صورت و مشخصا دندان های کودکان است. اگر برای مثال یک توپ فوتبال به دندان های شیری برخورد کند این امر می تواند موجب شکستگی، لب پر شدگی، ترک خوردگی یا جایجایی دندان ها از ریشه شود.
5. خوردن غذاهای سفت و سخت یا نامناسب برای کودکان
دندانهای بچهها، مخصوصاً دندانهای شیری، ظریفتر از چیزی هستند که تصور میکنیم. مینای نازک و حساس این دندانها در برابر فشار مقاومت زیادی ندارد و وقتی مدام با خوراکیهای سفت و سخت روبهرو میشوند، فشارِ مداومی به آنها وارد میشود.
ظرف چند ماه، همین فشارِ بهظاهر ساده میتواند دندانها را حتی به اندازهٔ کم کج کند و همین کجی خفیف کافی است تا مسیر رویش دندانهای دائمی از حالت طبیعی خارج شود. بهزبان سادهتر، یک بیدقتی کوچک در نگهداری از دندان شیری میتواند دندان دائمی را کج و نامرتب دربیاورد.
6. افتادن یا نیوفتادن به موقع دندان های شیری
دندانهای شیری معمولاً از سن ۵ تا ۶ ماهگی به تدریج ظاهر میشوند و از حدود ۶ سالگی به تدریج جای خود را به دندانهای دائمی میدهند. رویش بهموقع و افتادن درست این دندانها نقش مهمی در نظم و هماهنگی دندانها دارد.
چنانچه دندان ها به موقع رشد کرده و بی افتند احتمال مرتب در آمدن دندان های دائمی بیشتر می شود. با این حال اگر اوضاع طوری باشد که یک دندان به دلایلی دیر رشد کند یا دیر و زود بی افتد ممکن است باعث کج شدن دندان های دائمی شود.
همچنین گاهی اوقات ممکن است دندان شیری مشکلی نداشته باشد اما این دندان دائمی باشد که بنا به هر دلیلی زودتر یا دیرتر از موعد رشد کند. اگر زودتر رشد کند به دندان شیری فشار می آورد و خودش کج می شود. اگر دیرتر در بیاید نیز به نوع دیگری باعث کج شدن دندان کودکان می شود.
7. نبود دندان (غائب بودن دندان)
در موراد بسیار نادر ممکن است یک دندان دائمی اصلا رشد نکند یا اصلا شکل نگرفته باشد که رشد کند. در چنین مواردی حتما دندان های دائمی دیگر که رشد کرده اند به سمت فضای خالی دندان غائب حرکت می کنند و این موضوع به مرور زمان باعث کج شدن تمام دندان ها می شود.
نگران مشکلات ارتودنسی و کج بودن دندان کودکانتان هستید؟
اگر در مورد دندان های فرزندتان نگرانی دارید، بهتر است با یک متخصص ارتودنسی خوب مشورت کنید. این متخصصان آموزش کافی در خصوص انواع ناهنجاری های فکی و نامرتبی های دندان را می گذارند. آن ها ابزار لازم جهت شناسایی و درمان مشکلات ارتودنسی کودکان را در اختیار دارند.
اگر نگران مشکلات ارتودنسی کودک خود هستید، می توانید به یکی از 4 مطب دکتر درویش پور متخصص ارتودنسی در تهران مراجعه کنید. ما در مطب های دکتر درویش پور به تمام مشکلات ارتودنسی کودک دلبند شما رسیدگی می کنیم.
پاسخ به سوالات رایج
گاهی بله، اما اغلب نیاز به درمان دارد.
معمولاً 6 تا 7 سالگی.
بله، این عادت می تواند تأثیرگذار باشد.
بله، ممکن است در تلفظ صداها مشکل ایجاد کند.
بالا و پایینش منطبق نیستند و روی هم قرار نمی گیرند یعنی فک پایین عقب تر قرار داره،می خواستم نظر شمارو بدونم،چکار میشه کرد؟
حتما به صورت حضوری به یک متخصص ارتودنسی مراجعه نمایید زیرا فرزندتان ممکن است مشکلات فکی نیز داشته باشند که راه حل درمانشان قبل از بلوغ می باشد.
لطفا ابتدا به متخصص ارتودنسی خودتان مراجعه نمایید ایشان بعد از معاینه دندان هایتان بهترین روش درمانی را به شما اعلام خواهند کرد.
خیر نامرتبی دندانی در جا به جایی فک تاثیری ندارد نگران نباشید باعث کج شدن فک نمی شود