نحوه رشد فک و صورت، نقش مهمی را در سرنوشت دندان ها بازی میکند. اگر در هر مرحله از این مسیر رشد، اختلالی پیش بیاید، ممکن است زمینه برای نامرتبی دندان ها و به همخوردن موقعیت فک ها فراهم شود. اما نکته امیدوارکننده اینجاست که با ارتودنسی پیشگیرانه می شود جلوی خیلی از این اتفاق ها را گرفت، درست قبل از آنکه به مشکل جدی تبدیل شوند. در این مقاله قرار است با روشهای پیشگیرانهای آشنا شوید که نمی گذارند نامرتبی های دندانی و فکی در آینده سراغ فرزندتان بیاید.
همه چیز درباره درمان های پیشگیرانه ارتودنسی در یک نگاه
| عنوان | توضیح خلاصه |
| تعریف ساده | مجموعه اقدامات دندانپزشکی در سنین پایین برای جلوگیری از نامرتبی دندانها و ناهنجاریهای فک در آینده (یا کاهش شدت آنها). |
| هدف اصلی | جلوگیری از مشکلات جدیتر در آینده کاهش هزینه درمان و در بسیاری از موارد بینیاز شدن از ارتودنسی در بزرگسالی. |
| آیا همه کودکان نیاز دارند؟ | خیر. فقط حدود ۱۰٪ کودکان واقعاً به مداخله پیشگیرانه نیاز دارند. اما همه کودکان باید حتماً معاینه شوند. |
| سن مناسب برای اولین معاینه | حدود ۸ سالگی (حتی اگر هیچ مشکل ظاهری نمیبینید). |
| علائم نیاز به درمان پیشگیرانه (۵ مورد) | ۱. بیرون زدگی دندانهای جلویی بالا (پیدا بودن روی لب پایین) ۲. دندانها هنگام بستن دهان به درستی به هم نمیرسند (مثلا کراس بایت) ۳. بیرون زدگی یا عدم تقارن فک پایین ۴. درد هنگام جویدن ۵. مکیدن انگشت یا شست بعد از ۵ سالگی |
| در اولین ویزیت چه میگذرد؟ | ۱. معاینه جامع صورت، فک و دندانها ۲. عکسبرداری (در صورت نیاز) ۳. تشخیص مشکلات احتمالی ۴. توضیح طرح درمان، مدت زمان، هزینه و نکات مراقبتی به والدین |
| چرا فقط باید به متخصص ارتودنسی اعتماد کرد؟ | متخصص ارتودنسی (ارتودنتیست) آموزش دیده است تا تشخیص دهد چه چیزی طبیعی است یا نه و بهترین زمان درمان را تعیین کند. |
ارتودنسی پیشگیری چیست؟
ارتودنسی پیشگیری در واقع مجموعه ای از اقدامات دندانپزشکی در سنین پایین است. به طور معمول؛ یک ارتودنیست رشد فک و صورت و درآمدن دندان های دائمی کودکان را ارزیابی می کند. در طول این ارزیابی ها اگر مشکلی در هر یک از مراحل رشد و توسعه فک و دندان ها مشاهده شود، متخصص با کمک ابزارها و تکنیک های خاصی آن مشکلات را برطرف می کند.
ارتودنتیست با انجام این اقدامات پیشگیرانه مانع از نامرتب شدن دندان های دائمی در آینده شده و یا دست کم شدت آن ها را کاهش می دهد. انجام اقدامات ارتودنسی پیشگیرانه، باعث می شود که هزینه درمان برای مرتب کردن دندان ها در آینده به شدت کاهش پیدا کند. درمان های پیشگیرانه حتی در بسیاری از موارد باعث می شود که فرد اصلاً نیازی به صرف هزینه در آینده نداشته باشد. زیرا از قبل مشکل به موقع و خیلی زود برطرف شده.
👋 بیشتر بخوانید: تفاوت ارتودنسی پیشگیرانه با ارتودنسی معمولی چیست؟
آیا همه کودکان نیاز به ارتودنسی پیشگیرانه دارند؟
متخصصان توصیه می کنند که کودکان در حدود سن 8 سالگی دست کم یک بار معاینه ارتودنسی شوند. البته نگران نباشید و تصور نکنید که فرزند شما قطعاً در این سن نیاز به درمان مرتب سازی دندان ها دارد. گزارش شده که تنها حدود 10 درصد از بیماران پیش از نوجوانی واقعاً از مداخله ارتودنسی پیشگیری و زودهنگام بهره مند می شوند. برای این اقلیت، مداخله ارتودنسی زودهنگام (که به عنوان درمان اولیه نیز شناخته می شود) می تواند مزایای قابل توجهی داشته باشد.
از کجا بفهمم که کودک من نیاز به ارتودنسی پیشگیری دارد؟
ارزیابی دهان و دندان و یا حتی صورت کودکان در مراحل توسعه و رشد فک ها می تواند برای والدین بسیار مهم باشد. اینکار به تشخیص مسائل و مشکلات احتمالی کمک بسیاری می کند. با این حال تشخیص برخی از مشکلات پیش آمده ممکن است در ابتدا برای خیلی از والدین واضح نباشند، بنابراین توصیه می شود حتی اگر هیچ نگرانی خاصی در خصوص رشد فکی و توسعه دندان های کودک خود مشاهده نکرده اید، باز هم با یک متخصص ارتودنسی مشورت کنید.
همچنین در برخی شرایط، مراجعه به متخصص ارتودنسی حتما باید در اسرع وقت و پیش از آنکه دیر شود انجام شود. به عنوان مثال اگر کودک شما هر یک از مشکلات زیر را در سنین پایین داشته باشد نیاز به درمان زودهنگام وجود دارد:
- بیرون زدگی دندان های جلویی بالا (به خصوص اگر دندان های جلویی بالا همیشه روی لب پایین قابل مشاهده باشند)
- اگر دندانهای کودک شما هنگام جویدن گرفتن به درستی به هم نمیرسند (مثلاً دندان جلوی بالایی پشت دندان جلوی پایین قرار میگیرد)
- موقعیت بیرون زده و یا نامتقارن فک پایین
- درد هنگام جویدن (به عنوان مثال درد در لثه یا سقف دهان)
- اگر کودک شما بزرگتر از 5 سال است و هنوز شست یا انگشت خود را می مکد
اهمیت دندان های شیری در ارتودنسی پیشگیری چیست؟
دندان های شیری آنقدرها هم که فکر می کنیم بی اهمیت نیستند. این دندانهای کوچک، مثل یک جایگاهدار عمل میکنند که جا را برای دندان های دائمی حفظ می کنند. حالا اگر یکی از آنها زودتر از موقع بیفتد، دندانهای کناری به سمت فضای خالی حرکت می کنند و وقتی نوبت به رئیش دندان دائمی برسد، دیگر جایی برایش نمانده. حاصلش میشود دندان های کج و شلوغی که بعداً کلی دردسر درست می کنند.
برای همین اگر دیدید دندان شیری فرزندتان خیلی زود یا دیر افتاد، زود سراغ متخصص ارتودنسی بروید. او با یک بررسی ساده میفهمد که آیا این جای خالی قرار است بعداً مشکلساز بشود یا نه. و خب اگر لازم باشد با یک روش ارتودنسی پیشگیری ساده نمیگذارد بینظمی به جان فک کودک بیفتد. خیلی وقتها فقط چند جلسه توجه بهموقع، کلی هزینه و درمان سنگین را در نوجوانی از دوشتان برمی دارد.
👋 بیشتر بخوانید: چطور کودکان خود را برای درمان ارتودنسی آماده کنیم؟
از اولین ویزیت ارتودنسی پیشگیری فرزندتان چه انتظاری باید داشت
یک متخصص ارتودنسی در جلسه اول، ارزیابی جامعی از صورت، فک ها و دهان و دندان های فرزند شما به عمل می آورد. اینکار به صورت چشمی و یا از طریق معاینه فیزیکی انجام می شود. همچنین ممکن است برای اطلاع از موقعیت دقیق دندان ها و ریشه هایشان در فک و وضعیت رشد صورت، از تفسیر تصاور گرفته شده توسط اشعه ایکس استفاده شود.
در اولین جلسه ارتودنسی؛ تمام مشکلات احتمالی مرتبط با موقعیت دندان ها و فک بررسی شده و به اطلاع والدین می رسد. سپس درباره درمان های احتمالی، مدت زمان درمان، نکاتی که باید والدین و کودک دنبال کنند و سرانجام هزینه های درمان صحبت می شود.
👋 بیشتر بخوانید: آیا ارتودنسی نامرئی برای کودکان مناسب است؟
چرا باید برای مسائل مرتبط با موقعیت دندان ها فقط به یک ارتودنتیست مراجعه شود؟
ببینید، شاید وسوسه شوید که کار ارتودنسی را به هر دندانپزشکی بسپارید، اما ماجرای دندان و فک با یک پرکردگی ساده فرق دارد. ارتودنتیست کسی است که بعد از دندانپزشکی عمومی، چند سال دیگر فقط نشسته و رشد فک و حرکت دندان را زیر ذره بین بردهاست.
او میداند فکِ یک بچهٔ هفت ساله چه فرقی با نوجوان سیزده ساله دارد، کجای رشد طبیعی است و کجا باید حساس شد. اصلاً هنر ارتودنتیست همین است که قبل از وقوع بحران، سایهٔ مشکل را ببیند و با یک برنامه درمانی بهموقع، غائله را ختم کند. پس وقتی فرزندتان را دست یک ارتودنتیست میسپارید، دیگر لازم نیست نگران اما و اگرها باشید. چون همه احتمالات را کسی دیده که چشمش برای همین کار تربیت شدهاست.
پاسخ به سوالات رایج
فضا نگهدارها و دستگاه های ترک عادت (مکیدن انگشت شست، تنفس دهانی و …) مهم ترین وسایل هستند.
بله. اگر در خانواده شما مشکل فکی به وفور دیده می شود، احتمالا کودک شما نیز به آن مبتلا می شود. بنابراین با کمک متخصص ارتودنسی می توانید آن را تشخیص داده و به موقع درمان کنید.
