روت کانال تراپی یا درمان ریشه (همان عصب کشی دندان)، یک پروسه بسیار رایج در دندانپزشکی است. سالانه میلیون ها نفر در دنیا با کمک عصب کشی، دندان های پوسیده و آسیب دیده خود را نجات داده و مانع از کشیده شدن آن ها می شوند. آنچه در این مقاله می خوانید اطلاعات کاملی درباره این پروسه، بررسی مزایا و معایب، هزینه و مراحل انجام آن است.
همه چیز درباره درمان ریشه در یک نگاه
| / | توضیح کوتاه |
| عصب کشی چیست؟ | فرآیند خارج کردن پالپ عفونی یا آسیب دیده از داخل دندان برای حفظ آن. دندان پس از درمان زنده نیست اما در دهان می ماند. |
| منظور از پالپ | پالپ در واقع بافت نرم و زنده شامل عروق خوی و عصبی در اتاقک پالپ و کانال های ریشه است. عفونت پالپ نیاز به عصب کشی دارد. |
| نشانه های نیاز به درمان ریشه | حساسیت طولانی به گرما/سرما درد هنگام لمس/جویدن تغییر رنگ دندان تورم لثه یا خروج ترشحات. گاهی هم بدون علامت نیاز مورد است. |
| مزایای عصب کشی | حفظ دندان طبیعی رفع درد بهبود جویدن حفظ ظاهر دندان و محافظت از دندان های دیگر. |
| مراحل انجام | ۱. بررسی رادیوگرافی و بی حسی. ۲. جداسازی دندان. ۳. دسترسی به کانال ریشه. ۴. تمیز کردن و شکل دهی کانال ها و پر کردن آن ها. ۵. پر کردن موقت. ۶. نصب روکش نهایی پس از ۱-۲ هفته. |
| هزینه | بستگی به تعداد کانال های ریشه دارد؛ هرچه تعداد ریشه بیشتر باشد، هزینه بالاتر است. |
| درد حین/پس از درمان | حین درمان: معمولاً بدون درد (به دلیل بی حسی). پس از درمان: ممکن است چند روز حساسیت جزئی وجود داشته باشد که با مسکن قابل کنترل است. درد شدید یا طولانی مدت نیاز به پیگیری دارد. |
| مراقبت های پس از درمان | تا قبل از ترمیم نهایی، از جویدن با فشار زیاد پرهیز کنید (خطر شکستگی). پس از ترمیم نهایی: رعایت بهداشت دهان (مسواک، نخ دندان) و معاینات منظم. |
| عوارض احتمالی | درد و تورم موقت،حساسیت دندانی موقت. نادر: التهاب یا عفونت مجدد (اگر درمان کامل نباشد)، شکستگی دندان. |
عصب کشی دندان چیست؟
قبل از هرچیزی بهتر است بدانید که عبارت عصب کشی دندان یک عبارت تقریباً رایج اما اشتباه است. نام اصلی این پروسه، روت کانال تراپی یا درمان ریشه دندان است که در انگلیسی هم به صورت ( root canal therapy ) نوشته می شود.
این پروسه شامل ایجاد حفره یا سوراخی در سطح جونده دندان می شود. هدف از ایجاد این سوراخ؛ دسترسی به پالپ است که به هر دلیلی (مثلا پوسیدگی شدید) آلوده و عفونی شدهاست. بهتر است بدانید پالپ دندان که با نام عامیانه مغز دندان نیز شناخته می شود، بافتی زنده است که شامل عروق خونی و عصبی می شود. طی این پروسه تمام پالپی که آلوده یا عفونی شدهاست توسط دندانپزشک برداشته می شود.
با این تفاسیر یک دندان که درمان روت کانال تراپی رویش انجام می شود، عملا دیگر زنده نیست و بافت زنده ندارد. اما به واسطه رباط ها و ساختارهای محافظ همچنان به استخوان متصل است. یعنی ما با عصب کشی، تنها آن را از کشیده شدن نجات دادهایم، این در حالیست که دندان دیگر زنده نیست و کم کم رنگش تغییر می کند.
آشنایی با ساختمان و ساختار دندان
برای درک بهتر پروسه عصب کشی دندان یا همان روت کانال تراپی بهتر است که با آناتومی و ساختار ساده دندان کمی بیشتر آشنا شوید. بنابراین بیایید با هم یک مرور ساده بر مهم ترین بخش های دندان داشته باشیم. دندان کلا از 3 بخش تشکیل می شود:
- ریشه دندان: زیر خط لثه و متصل به استخوان (به وسیله رباط پریودنتال به استخوان متصل است)
- طوق و گردن (بین تاج و ریشه و در حد فاصل خط لثه)
- تاج روی خط لثه است و متشکل از 2 لایه مینا و عاج دندان است.
در داخل تاج دندان و زیر لایه های مینای دندان و عاج یک اتاقک کوچک به نام اتاقک پالپ وجود دارد. همانطور که گفتیم، پالپ بافت نرم داخل تاج است که با نام مغز دندان نیز آن را می شناسیم. این بخش نرم، نه تنها در اتاقک پالپ داخل تاج قرار دارد بلکه تا انتهای ریشه های دندانی نیز گسترش میابد.
نشانه های نیاز به درمان ریشه چیست؟
علائمی که نشان می دهد ما به عصب کشی دندان نیاز داریم عبارتند از:
- حساسیت طولانی مدت دندان به گرما و سرما
- حساسیت به لمس و جویدن
- تغییر رنگ دندان
- خروج ترشحات و تورم لثه
- حساسیت به لمس در غدد لنفاوی و یا بافت استخوان و لثه
با این حال در برخی از مواقع مشاهده شده است که دندانی بدون هیچ علامتی به درمان ریشه نیاز پیدا کرده است .
عصب کشی دندان چقدر طول میکشد؟
مدت زمان عصب کشی بستگی به تعداد کانالهای ریشه و پیچیدگی درمان دارد، اما معمولاً بین ۳۰ تا ۹۰ دقیقه طول می کشد. دندان های جلو که یک کانال دارند، سریع تر و حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه کار می برند. دندانهای آسیاب با سه یا چهار کانال ممکن است تا ۹۰ دقیقه هم زمان ببرند. بعضی موارد پیچیده که عفونت شدید یا کانالهای باریک و غیرعادی دارند، ممکن است به دو جلسه نیاز پیدا کنند. پس همه چیز به شرایط دندان و تشخیص دندانپزشک بستگی دارد.
مزایای عصب کشی دندان یا روت کانال تراپی چیست؟
عصب کشی دندان می تواند مزایای زیر را برای ما و دندان ما داشته باشد:
- کمک به نگهداری دندان طبیعی
- بهبود وضیعت جویدن
- از بین رفتن درد دندان
- حفظ ظاهر دندان ها
- محافظت از دندان های دیگر به خاطر فشار و سایش بیش از حد
مراحل عصب کشی و روت کانال تراپی
درمان ریشه دندان اغلب به یک یا دوجلسه درمانی نیاز دارد و جلسه اول آن مهم تر است. به طور کلی مراجل عصب کشی عبارتند از:
- دندانپزشک عمومی یا اندودنتیست، ابتدا عکس های رادیوگرافی از دندان تان را بررسی کرده و سپس مقدمات بیحسی دندان را فراهم می کند.
- برای جدا کردن دندان آسیب دیده از دیگر دندان ها، از یک محافظ دندان استفاده می کنند و سپس دندان را تمیز و عاری از بزاق نگه می دارند.
- از یک ابزار بسیار کوچک برای دسترسی به کانال ریشه می شود.
- پس از این کار، تمیز کردن فضای داخل کانال ریشه ها و شکل دادن آن در دستور کار قرار می گیرد و بعد از تمیز شدن کامل، آن ها با یک ماده مخصوص مهر و موم می شوند.
- در اغلب موارد دندان به طور موقت با یک ماده پر می شود تا زمانی که روکش دندان جهت ترمیم نهایی آماده شود.
- در نهایت پس از یک تا 2 هفته روکش دندان آماده شده و بر روی دندان عصب کشی شده نصب می شود.
هزینه عصب کشی دندان چقدر است؟
بسته به اینکه کدام دندان شما نیاز به درمان ریشه دارد، هزینه عصب کشی نیز متفاوت است. دندان ها چند مدل هستند و هر کدام وضعیت خاص خود را دارند. آن ها ریشه و کانال هایی دارند و هرچه تعداد ریشه ها بیشتر باشد هزینه عصب کشی نیز بیشتر خواهد شد. آخرین قیمت درمان ریشه در جدول زیر درج شده است.
| شماره دندان | محدوده قیمت عصب کشی |
|---|---|
| دندان ۱ تا ۵ | شروع از ۱.۵۰۰.۰۰۰ تومان |
| دندان ۶ | شروع از ۳.۵۰۰.۰۰۰ تومان |
| دندان ۷ | شروع از ۳.۵۰۰.۰۰۰ تومان |
| دندان ۸ | شروع از ۴.۵۰۰.۰۰۰ تومان |
قیمت عصب کشی بر اساس تعداد ریشه دندان ها
| تعداد کانال | محدوده قیمت عصب کشی |
|---|---|
| تک کانال با ترمیم | شروع از ۳.۰۰۰.۰۰۰ تومان |
| تک کانال بدون ترمیم | شروع از ۲.۸۰۰.۰۰۰ تومان |
| دو کانال با ترمیم | شروع از ۳.۰۰۰.۰۰۰ تومان |
| دو کانال بدون ترمیم | شروع از ۲.۸۰۰.۰۰۰ تومان |
| سه کانال با ترمیم | شروع از ۳.۰۰۰.۰۰۰ تومان |
| سه کانال بدون ترمیم | شروع از ۲.۸۰۰.۰۰۰ تومان |
| چهار و پنج کانال با ترمیم | شروع از ۴.۰۰۰.۰۰۰ تومان |
| چهار و پنج کانال بدون ترمیم | شروع از ۳.۰۰۰.۰۰۰ تومان |
آیا دندان من در حین یا پس از روت کانال، دردی احساس خواهد کرد؟
امروزه با استفاده از تکنیک های مدرن و بی حس کننده ها اغلب بیماران گزارش می دهند که در حین عصب کشی دندان راحت بوده و دردی تجربه نمی کنند. آنها می گویند که درد ناشی از التهاب یا عفونت پالپ را در طول عمل احساس نکرده اند یا بسیار جزئی بوده است.
البته در چند روز اول پس از درمان ریشه ممکن است شما کمی حساسیت دندان را تجربه کنید که طبیعی است. برای مقابله با این ناراحتی می توانید مطابق دستور العمل های دندانپزشک خود از داروهای مسکن و ضد درد استفاده کنید. با این حال اگر شما به هر دلیل دچار درد شدید هستید که با گذشت چند روز کمتر نمی شود بهتر است با دندانپزشک خود تماس بگیرید.
آیا دندان من پس از پایان درمان، به مراقبت های ویژه یا درمان های اضافی نیاز پیدا می کند؟
پس از عصب کشی دندان، شما باید تا زمانی که دندانپزشک دندان تان را بازسازی، بیلداپ یا ترمیم نهایی نکرده، از جویدن با فشار زیاد اجتناب کنید. علت هم این است که در این مدت دندان شما بسیار مستعد شکستگی است.
بنابراین پس از خروج از مطب اندودنتیست باید در اسرع وقت برای یک بازسازی کامل با دندانپزشک خود ملاقات داشته باشید . پس از بازسازی کامل، دندان شما تنها به مراقبت معمولی زیر نیازمند است:
- رعایت بهداشت دهان ودندان
- مسواک زدن
- نخ دندان کشیدن
- معاینات منظم
عوارض عصب کشی دندان چیست؟
در کل انجام دادن درمان ریشه هیچ عارضه آنچنانی ندارد که باعث شود شما از آن هراس داشته باشید، با این وجود ممکن است برخی مشکلات رایج بعد از آن را تجربه کنید که بیشتر آن ها جزئی و گذرا هستند. عوارض درمان ریشه دندان بستگی به نوع درمان و وضعیت دندان مربوطه دارد. اما در کل ممکن است عوارض زیر بعد از درمان ریشه دندان رخ دهد:
— درد بعد از عصب کشی دندان
بعد از درمان ریشه دندان، ممکن است درد و تورم در ناحیه مربوطه ایجاد شود. این درد معمولا در چند روز اول پس از درمان بهبود مییابد.
— حساسیت دندانی
بعد از درمان ریشه دندان، دندان ممکن است نسبت به مواد سرد و گرم و یا فشار و لمس واکنش نشان دهد. این حساسیت که به عنوان رایج ترین عوارض عصب کشی نیز شناخته می شود معمولا در چند روز یا هفتهای که پس از درمان ریشه دندان برطرف می شود.
— التهاب
در صورتی که درمان ریشه دندان، به شکل نامناسبی انجام شود، ممکن است عفونت و التهاب در ناحیه مربوطه به وجود آید که میتواند باعث درد، تورم، خونریزی و بوی نامطبوع شود.
— شکستگی دندان
درمان ریشه دندان ممکن است باعث شکستگی دندان شود. این عارضه در دندانهایی که پوسیدگی شدیدی دارند یا قبلاً درمان ریشه دندان شدهاند، احتمال بیشتری دارد.
— بروز عفونت مجدد
اگر دندانپزشک کارش را به درستی انجام ندهد و یا مشکلاتی در طول عمل پیش بیاید ممکن است عفونت به طور کامل برطرف نشود و بعدها دوباره نیاز به عصب کشی مجدد باشد. مثلا ممکن است تعداد ریشه ها زیاد باشد و دندانپزشک سهواً یک کانال ریشه نازک و دیده نشده را درمان نکرده باشد. این وضعیت حتما بعدها نیاز به درمان مجدد ریشه دارد.
بیشتر بخوانید: روش های کاهش درد عصب دندان
اگر دندان را عصب کشی نکنیم چه میشود؟
اگر دندان نیاز به عصب کشی داشته باشد و آن را پشت گوش بیندازید، عفونت از داخل ریشه به بافت های اطراف راه پیدا می کند. اولش شاید فقط درد گاه و بیگاه باشد، اما به مرور عفونت پیشروی می کند و تبدیل می شود به آبسه و تورم شدید. در این مرحله درد دیگر لحظهای قطع نمیشود و ممکن است ورم به صورت و گردن هم بزند.
اگر همچنان درمان نشود، عفونت استخوان فک را درگیر می کند و باعث تحلیل استخوان اطراف ریشه می شود. نتیجه اینکه دندانی که می شد با عصب کشی نجاتش داد، لق می شود و دیگر کاری جز کشیدنش باقی نمی ماند. تازه جایگزین کردنش هم چند برابر هزینه عصبکشی خرج برمیدارد. پس عصب کشی را جدی بگیرید؛ راه نجات دندان طبیعی شماست.
چند روز بعد از عصب کشی دندان را پر کنیم؟
بهترین زمان برای پر کردن دندان بعد از عصب کشی، معمولاً یک تا دو هفته بعد است. این فاصله کوتاه به دندانپزشک اجازه می دهد مطمئن شود عفونت کاملاً برطرف شده و دندان بدون درد و حساسیت باقی مانده. در این یک تا دو هفته، یک پرکردگی موقت روی دندان هست که از ورود آلودگی جلوگیری میکند. اگر پر کردن دائمی زودتر انجام شود و عفونت هنوز خاموش نشده باشد، ممکن است درد دوباره برگردد. تأخیر بیش از حد هم ریسک شکستن دندان ضعیف را بالا می برد. پس همان بازهٔ یک تا دو هفتهای توصیهٔ استاندارد است.
پاسخ به سوالات رایج
بسته به محل و موقعیت دندان آسیب دیده، تعداد ریشه، همکاری بیمار و تخصص و تجربه دندانپزشک ممکن است هر دندان به طور میانگین 30 دقیقه طول بکشد تا درمان ریشه شود.
خیر درمان بهتر و حافظه کارانه تر، بیلداپ دندان است. اگر دندان قابل بازسازی نباشد می توان آن را روکش کرد.
متخصصان اندو معمولا درمانی اصولی تر با درصد موفقیت بالا انجام می دهند. دانش، تجربه و انجام درمان ریشه روی کیس های مختلف دلیل بالا بودن هزینه نزد متخصص درمان ریشه می شود.