بعضی از مراجعان و متقاضیان احتمالی ارتودنسی ثابت در خصوص نحوه اتصال براکت به دندان ها دلهره دارند. آن ها تصویر می کنند که برای اینکار نیاز به تراش دندان هست یا ممکن است برایشان دردناک باشد. ولی اینطور نیست. ما این مقاله را دقیقا برای این دسته از عزیزان آمادهکردیم. بعد از خواندن این نوشتار خواهید فهمید که واقعا اتصال براکت به دندان ها در ارتودنسی ثابت اصلا آسیب زا و دردناک نیست.
نگاهی گذرا به نحوه اتصال براکت به دندان (در یک نگاه)
در جدول زیر می توانید خلاصه ای از مراحل فنی و زمان تقریبی هر بخش را مشاهده کنید تا دید کلی نسبت به جلسه نصب داشته باشید.
| مرحله | نوع اقدام | حس بیمار |
|---|---|---|
| آماده سازی | تمیز کردن و خشک کردن سطوح دندان | بدون درد |
| اچینگ (Etching) | اعمال ژل اسیدی برای ایجاد تخلخل میکروسکوپی | طعم ملایم (سریع) |
| باندینگ | استفاده از چسب مخصوص و رزین | بدون حس خاص |
| قرارگیری | چسباندن براکت و تنظیم دقیق مکان آن | فشار ملایم |
| کیورینگ | تاباندن نور آبی برای سفت شدن چسب | کاملاً بدون درد |
قبل از هرچیزی: نحوه اتصال براکت به دندان در ارتودنسی اصلا آسیب زا نیست
بسیاری از مراجعین نگران آسیب دیدن مینای دندان هستند. آن ها فکر می کنند چون براکت ها باید سال ها روی دندان بمانند، حتماً با چسب های بسیار تهاجمی یا با تراش دندان به آن متصل می شوند.
اما حقیقت این است که نحوه اتصال براکت به دندان یک فرآیند استاندارد و کاملاً ایمن است که هیچ آسیبی به ساختار مینای دندان شما نمی رساند. اطلاع از این موضوع که چه اتفاقی در دهان شما می افتد، باعث می شود اضطراب تان کم شود و همکاری بهتری با ارتودنتیست داشتهباشید.
مراحل گام به گام نصب براکت روی دندان به چه صورت است؟
فرآیند اتصال براکت به دندان یا همان “باندینگ” (Bonding)، یک پروتکل استاندارد است که در اکثر مطب های ارتودنسی دنیا به روشی یکسان انجام می شود. این فرآیند را می توان به چند مرحله مهم زیر تقسیم کرد:
۱. تمیز کردن و آماده سازی سطح دندان
قبل از هر چیز، متخصص ارتودنسی باید سطح دندان ها را کاملاً از هرگونه پلاک، جرم یا بزاق پاک کند. دندان های شما باید کاملاً خشک باشند. برای این کار از یک برس کوچک و خمیر مخصوص استفاده می شود. اگر سطح دندان تمیز نباشد، چسب نمی تواند به خوبی بچسبد و براکت به زودی جدا می شود. (ببینید اگر جرم روی دندان های زیاد باشد حتما باید جرمگیری و پالیش انجام دهید این داستانش کمی فرق دارد)
۲. اچینگ (Etching) یا آماده سازی مینا
این بخش شاید کمی عجیب به نظر برسد. دکتر ارتودنسی یک ژل آبی رنگ (اسید فسفریک) را روی محل دقیق قرارگیری براکت قرار می دهد. این ژل به مدت حدود ۳۰ ثانیه روی دندان می ماند تا سطح مینا را کمی زبر کند. اصلاً نترسید! این کار باعث می شود سطح دندان دارای حفره های میکروسکوپی شود که با چشم دیدهنمی شوند، اما فضای ایده آلی برای نفوذ چسب فراهم می کنند. بعد از این مرحله، ژل شسته شده و دندان کاملاً خشک می شود.
۳. استفاده از پرایمر و چسب (Bonding)
در این مرحله از نحوه اتصال براکت به دندان، یک مایع “باندینگ” یا همان پرایمر روی سطح دندان زدهمیشود. این مایع مثل یک پل عمل می کند؛ یک طرف آن به دندان متصل می شود و طرف دیگرش آمادهاست تا چسب اصلی براکت را جذب کند. سپس چسب مخصوص (که یک نوع رزین کامپوزیت است) به پشت براکت زدهمی شود.
۴. قرارگیری براکت و کیورینگ (نور آبی)
حالا دکتر براکت را روی دندان قرار می دهد. او با دقت آن را در محل صحیح (مرکز دندان) تنظیم می کند. در این لحظه، براکت هنوز به طور کامل سفت نشدهاست و دکتر می تواند آن را کمی جابجا کند. وقتی از موقعیت آن مطمئن شد، دستگاه “لایت کیور” را که نور آبی ملایمی دارد، روی براکت می تاباند. این نور باعث می شود چسب در عرض چند ثانیه سفت و سخت شود. حالا براکت به دندان شما قفل شدهاست!
علم پشت چسب های ارتودنسی چیست؟ چرا براکت ها نمی افتند؟
شاید برایتان سوال باشد که اگر چسب ها اینقدر محکم هستند، چرا گاهی وقت ها براکت ها می افتند؟
ببینید نحوه اتصال براکت به دندان بر پایه یک اتصال “مکانیکی-شیمیایی” است. یعنی چی؟ یعنی چسبِ رزینی، داخل همان حفره های میکروسکوپی که با ژل اسیدی ایجاد کردیم، نفوذ می کند و مثل ریشه های درخت که در خاک فرو می روند، قفل می شود.
با این حال، این پیوند تا زمانی برقرار است که نیروهای غیرطبیعی به آن وارد نشود. براکت ها برای تحمل فشارِ سیم طراحی شدهاند، نه برای تحمل گاز زدن یک سیب سفت یا نان تست خشک!!!! وقتی شما غذای سفت می جوید، نیرویی که به براکت وارد می شود، مستقیم است و می تواند آن را از ریشه جدا کند. بنابراین، چسب ها ضعیف نیستند، بلکه رفتار غذایی شما تعیین کننده ماندگاری آن هاست.
آیا این فرآیند درد دارد؟
یکی از بزرگترین ترس های بیماران، درد ناشی از اتصال براکت است. خبر خوب این است که نحوه اتصال براکت به دندان کاملاً بدون درد است.
- هیچ سوزن یا بی حسی نیاز نیست.
- هیچ دریل یا مته ای استفاده نمی شود.
- تنها چیزی که ممکن است کمی آزاردهنده باشد، باز نگه داشتن دهان برای مدتی طولانی است که آن هم با وسیله ای به نام “رترکتور” (Retractor) بسیار راحت تر می شود.
شاید پس از پایان جلسه و با گذشت چند ساعت، کمی احساس فشار روی دندان ها داشته باشید، اما خودِ فرآیند نصب، کاملاً آرام و بی دردسر است.
نکات طلایی برای مراقبت از براکت های تازه نصب شده (حتما توجه کنید!)
بعد از اینکه نحوه اتصال براکت به دندان ارتودنسی تمام شد، شما مسئولیت سنگینی دارید. همان طور که گفتیم، چسب ها قوی هستند اما خب شکست ناپذیر هم نیستند. برای اینکه براکت هایتان از دندان جدا نشوند، این چند نکته ساده را رعایت کنید:
- از مصرف غذاهای ترد و سفت مثل ته دیگ، آجیل، یا جویدن یخ اکیداً خودداری کنید.
- گاز زدن مستقیم با دندان های جلو ممنوع است؛ میوه ها و ساندویچ ها را تکه تکه کنید.
- مسواک زدن را با دقت انجام دهید، زیرا تجمع پلاک دور براکت می تواند باعث ضعیف شدن چسب شود.
بیشتر بخوانید: تغذیه در زمان ارتودنسی (لیست غذاهای نرم + غذاهای ممنوعه ارتودنسی)
به این جدول هم نگاهی بی اندازید لطفا
در جدول زیر می توانید مقایسه کنید که چه رفتارهایی باعث ماندگاری و چه رفتارهایی باعث جدا شدن براکت ها می شود:
| رفتار | تاثیر بر براکت |
|---|---|
| خوردن غذاهای سفت | احتمال کنده شدن براکت (شکستن باندینگ) |
| شستشوی دهان بعد از غذا | پیشگیری از پوسیدگی اطراف براکت |
| استفاده از وکس ارتودنسی | کاهش اصطکاک و محافظت از بافت دهان |
| مراجعه منظم به متخصص | چکاپ و ترمیم سریع در صورت شل شدن |
اگر براکت از دندان جدا شود چه اتفاقی می افتد؟
گاهی اوقات ممکن است علی رغم رعایت تمام نکات، یکی از براکت ها کنده شود. این یک فاجعه نیست! اگر نحوه اتصال براکت به دندان به درستی انجام شدهباشد، احتمال کنده شدن بسیار کم است، اما اگر اتفاق افتاد:
- اصلاً نترسید و سعی نکنید خودتان آن را با چسب های خانگی (مثل چسب قطره ای) بچسبانید! این کار می تواند به مینای دندان آسیب جدی بزند.
- با کلینیک ارتودنسی تماس بگیرید.
- اگر براکت کنده شده(و به سیم آویزان است)، آن را با وکس بپوشانید تا لثهتان را زخمی نکند.
- در اولین فرصت برای اتصال مجدد مراجعه کنید. براکت شل، یعنی دندانی که حرکت نمی کند؛ پس زمان را از دست ندهید.
آیا تفاوت در نوع براکت ها بر روش اتصال تاثیر دارد؟
شاید بپرسید که آیا نحوه اتصال براکت به دندان برای براکت های سرامیکی (شفاف) با براکت های فلزی متفاوت است؟ پاسخ کوتاه این است که خیر. اصول کار یکی است.
هر دو نوع براکت از رزین های کامپوزیتی برای چسبیدن استفاده می کنند. تنها تفاوت در این است که چسبِ براکت های سرامیکی ممکن است کمی متفاوت باشد تا احتمال لکه پذیری یا جدا شدن آن ها کمتر شود و زیبایی ظاهری حفظ گردد. اما تکنیک کلی “اچینگ، پرایمر و کیورینگ” در هر دو یکسان است.
خب حالا برعکس، برداشتن براکت ها چطور انجام می شود؟
یک سوال متداول دیگر این است که “بعد از اتمام درمان، چطور این همه چسب را از روی دندان پاک می کنید؟”.
ببینید وقتی درمان تمام می شود، دکتر ارتودنسی با استفاده از انبرهای مخصوص، فشار کوچکی به کناره های براکت وارد می کند. چون قدرت اتصال این رزین ها به صورتی است که فقط در برابر نیروهای کششی مقاوم هستند، با وارد کردن یک فشار جانبی، براکت به راحتی از روی دندان می پرد.
سپس، باقی مانده چسب روی دندان با استفاده از فرزهای نرم و پولیش مخصوص برداشته می شود. این کار هم آسیبی به مینای دندان نمی زند. در واقع، دندان شما بعد از برداشتن براکت، همان طور که قبل از ارتودنسی بود، سالم و دست نخورده باقی می ماند. در واقع این یکی از بزرگترین شگفتی های دندانپزشکی مدرن است که ما می توانیم بدون آسیب دائمی، چنین تغییرات بزرگی در لبخند ایجاد کنیم.
سوالات متداولی که درباره نحوه اتصال براکت به دندان می پرسند
خیر، چسب های ارتودنسی مدرن کاملاً همرنگ دندان هستند و به مرور زمان دچار تغییر رنگ نمی شوند.
بله، به محض اینکه نور آبی (لایت کیور) به آن ها تابانده شود، چسب به حداکثر استحکام خود می رسد و شما می توانید بلافاصله بعد از مطب، حتی غذا بخورید (البته غذاهای نرم توصیه می شود).
به هیچ وجه! چسب های دندانپزشکی نیاز به شرایط ایزوله (خشک بودن مطلق) دارند که در خانه غیرممکن است.
بله، اما فرآیند آماده سازی سطح (اچینگ) و نحوه نحوه اتصال براکت به دندان برای روکش های سرامیکی یا فلزی متفاوت است..
نصب براکت ها بر اساس مهارت دکتر ارتودنسی و تعداد دندان ها معمولاً بین ۳۰ دقیقه تا یک ساعت زمان می برد.