آیا ورزش با ارتودنسی تداخل دارد؟ (پاسخ به سوالات مهم شما)

خیلی از ورزشکاران یا نوجوانانی که تازه درمان ارتودنسی را شروع کرده اند، می ترسند که یک برخورد ساده در زمین بازی باعث آسیب جدی به دهان شان شود یا بریس ها بشکنند. حقیقت این است که ورزش با ارتودنسی نه تنها ممکن است، بلکه بسیاری از ورزشکاران حرفه ای در سطح المپیک هم با همین دستگاه ها در دهان به رقابت می پردازند. نکته اصلی اینجاست که باید بدانید چطور از لبخندتان در برابر ضربات ناگهانی محافظت کنید. در این مقاله می خواهیم خیلی خودمانی و کاربردی، تمام راه و چاه ورزش کردن در طول دوران درمان را با هم مرور کنیم.

راهنمای ایمنی ورزش های مختلف برای بیماران ارتودنسی

قبل از اینکه به جزئیات بپردازیم، در جدول زیر یک دسته بندی کلی از ورزش ها و میزان نیاز آن ها به تجهیزات محافظتی را برایتان آماده کرده ایم.

نوع فعالیت ورزشی	میزان ریسک برای ارتودنسی	تجهیزات حفاظتی مورد نیاز
ورزش های انفرادی (شنا، دوچرخه سواری، یوگا)	کم	معمولاً نیاز به وسیله خاصی نیست
ورزش های توپی (فوتبال، بسکتبال، والیبال)	متوسط	استفاده از محافظ دهان مخصوص (Mouthguard)
ورزش های رزمی (بوکس، کاراته، تکواندو)	بسیار زیاد	محافظ دهان دو لایه و سنگین تحت نظر پزشک
ورزش های راکتی (تنیس، بدمینتون)	کم تا متوسط	احتیاط در برخوردهای نزدیک به تور

چرا محافظت از دندان ها در زمان ورزش اهمیت دوچندان پیدا می کند؟

در حالت عادی، اگر ضربه ای به لب شما بخورد، نهایتاً کمی ورم می کند یا خون مردگی ساده ای ایجاد می شود. اما وقتی دستگاه های ارتودنسی در دهان دارید، قصه فرق می کند. مثلا ارتودنسی ثابت با براکت را در نظر بگیرید. براکت معمولا ها قطعات فلزی یا سرامیکی با لبه های نسبتاً تیزی هستند. در صورت برخورد توپ یا دست بازیکن حریف به صورت شما، این براکت ها مثل یک چاقوی تیز عمل کرده و بافت نرم داخل لب و گونه را پاره می کنند.

علاوه بر آسیب به بافت نرم، خود دستگاه هم در خطر است

ضربه محکم می تواند باعث کنده شدن براک تارتودنسی از روی دندان یا کج شدن سیم اصلی شود. اگر سیم کج شود، شروع می کند به وارد کردن نیروی غلط به دندان ها که می تواند کل برنامه درمانی شما را به هم بریزد. بنابراین، بحث ورزش با ارتودنسی بیش از هر چیز، بحثِ پیشگیری از جراحت های دردناک و هزینه های اضافی تعمیر دستگاه است.

بیشتر بخوانید: 5 تا از بدترین اشتباهات حین درمان ارتودنسی که باید بدانید

به این توجه کنیم که نایت گارد معمولی با محافظ دهان ورزشی ارتودنسی فرق دارد

خیلی ها فکر می کنند همان محافظ های دهانی که در مغازه های ورزشی فروخته می شود برای آن ها کافی است. اما اگر ارتودنسی دارید، باید بدانید که دندان های شما هر ماه در حال جابجا شدن هستند. محافظ های معمولی طوری طراحی شده‌اند که بعد از گرم شدن در آب جوش، کاملاً به فرم دندان ها در می آیند و سفت می شوند.

استفاده از این مدل ها برای ورزش با ارتودنسی اصلاً ایده خوبی نیست

چون وقتی سفت می شوند، اجازه نمی دهند دندان ها حرکت کنند و عملاً جلوی درمان شما را می گیرند. شما به محافظی نیاز دارید که فضای کافی برای براکت ها داشته باشد و به دندان ها اجازه جابجایی ملایم را بدهد.

بهترین گزینه، تهیه محافظ دهان مخصوص ارتودنسی از داروخانه های معتبر یا سفارش ساخت یک مدل اختصاصی به متخصص ارتودنسی تان است که دقیقاً برای دهان سیم کشی شده طراحی شده باشد.

اگر در حین تمرین ضربه ای به دهان مان خورد چه کار کنیم؟

حتی با رعایت تمام نکات ایمنی، باز هم ممکن است حادثه خبر نکند. اگر در حین ورزش با ارتودنسی ضربه‌ای خوردید، اولین کار این است که خونسردی خود را حفظ کنید و مراحل زیر را دنبال کنید:

1. بررسی لقی دندان ها و خونریزی بافت نرم

ابتدا با دست تمیز یا یک گاز استریل، ببینید آیا دندانی لق شده یا خیر. اگر خونریزی از لثه یا لب دارید، فشار ملایمی وارد کنید تا بند بیاید. اگر دندانی به شدت لق شده، به هیچ وجه به آن دست نزنید و سعی نکنید آن را جابجا کنید.

2. چک کردن سلامت سیم و براکت ها

با نگاه کردن در آینه ببینید آیا براکتی کنده شده یا سیمی از جایش درآمده است؟ اگر سیمی بیرون زده و به دهان تان آسیب می زند، موقتاً با کمی موم ارتودنسی رویش را بپوشانید. حتی اگر به نظر می رسد همه چیز سالم است، بهتر است یک وقت ویزیت از دکترتان بگیرید تا او با ابزارهای دقیق مطمئن شود که فشارهای زیرپوستی به ریشه ها وارد نشده باشد.

آیا ورزش های آبی و شنا با دستگاه های ارتودنسی کاملاً ایمن است؟

بله البته. شنا کردن یکی از بهترین فعالیت هایی است که کوچکترین تداخلی با درمان شما ندارد. کلر موجود در آب استخر آسیبی به متریال فلزی درمان شما نمی زند. تنها نکته ای که در ورزش با ارتودنسی در استخر باید رعایت کنید، بهداشت بعد از آن است:

• بعد از اتمام شنا، دهان خود را با آب شیرین بشویید تا بقایای مواد شیمیایی استخر باعث خشکی دهان یا تحریک لثه ها نشود.
• همچنین اگر در سطح حرفه ای و مسابقاتی شنا می کنید، مراقب شیرجه ها و برخوردهای احتمالی در خطوط کناری استخر باشید.

اهمیت استفاده از الاینرهای شفاف در هنگام فعالیت بدنی چیست؟

اگر شما به جای سیم کشی فلزی، از الاینرهای شفاف (ارتودنسی نامرئی) استفاده می کنید، کارتان برای ورزش کردن خیلی راحت تر است. الاینرها خودشان تا حد زیادی مثل یک لایه محافظ عمل می کنند و لبه تیزی ندارند که دهان را زخم کند. اما یک نکته حیاتی وجود دارد: اگر ورزش شما پربرخورد است (مثل بسکتبال)، نباید فقط به خود پلاک الاینر اعتماد کنید.

پس تکلیف چیست؟

در این شرایط بهتر است الاینر را موقتاً در بیاورید و از محافظ دهان ورزشی استفاده کنید. اما یادتان باشد به محض تمام شدن تمرین، دوباره الاینر را بگذارید تا قانون ۲۲ ساعت استفاده در شبانه روز را زیر پا نگذارید. ورزش با ارتودنسی نامرئی به شما این امکان را می دهد که با اعتماد به نفس بیشتری در زمین مسابقه ظاهر شوید، چون نگران شکسته شدن قطعات ریز فلزی نیستید.

تغذیه ورزشکاران در طول دوران ارتودنسی باید چطور باشد؟

ورزشکاران معمولاً نیاز به مصرف پروتئین و میان وعده های انرژی زا دارند. مصرف شکلات های پروتئینی سفت، آجیل یا نوشابه های ورزشی رنگی می تواند برای وسایل ارتودنسی ثابت مضر باشد. نوشابه های ورزشی (ایزوتونیک) قند و اسید بالایی دارند که اگر مدام در حین تمرین خورده شوند، زیر سیم ها جمع شده و باعث پوسیدگی سریع دندان می شوند.

توصیه ما برای ورزش با ارتودنسی این است که بعد از مصرف این نوشیدنی ها، حتماً دهان تان را با آب ساده بشویید. برای میان وعده هم به جای مواد سفت و چسبناک، از اسموتی های پروتئینی، موز یا ماست های میوه ای استفاده کنید که فشاری به دندان های در حال حرکت شما وارد نکنند.

پاسخ به سوالات پر تکرار شما در خصوص ورزش با ارتودنسی