بسیاری از مراجعان تصور می کنند با باز شدن دستگاه های ارتودنسی، دیگر همه چیز تمام است و از این به بعد دندان ها تا آخر عمر مرتب و صاف خواهند ماند. اما اینطور نیست! حقیقت این است که دندان ها در ماه های اول بعد از درمان، تمایل عجیبی به بازگشت به جای قبلی خود دارند. در این مقاله می خواهیم درباره اشتباهات بعد از ارتودنسی صحبت کنیم که اگر حواستان نباشد، تمام زحمات و هزینه های چند ساله تان را به باد می دهد.
لیست کارهای خطرناکی که نتیجه ارتودنسی شما را خراب می کند
پیش از اینکه وارد جزئیات شویم، در این جدول چند مورد از رایج ترین خطاهای بیماران را آوردهایم تا بدانید دقیقاً چه کارهایی ممنوع است.
| اشتباه رایج | پیامد این کار | راهکار درست چیست؟ |
|---|---|---|
| استفاده نکردن از نگهدارنده | کج شدن سریع دندان ها | استفاده طبق برنامه زمانی دقیق دکتر |
| جویدن اجسام سخت | شکستن فیکس ریتینر (نگهدارنده ثابت) | رعایت احتیاط در خوردن غذاهای سفت |
| رها کردن چکاپ های دوره ای | عدم تشخیص جابجایی های ریز | مراجعه هر ۶ ماه یکبار به متخصص |
| سهل انگاری در بهداشت | پوسیدگی دندان های ردیف شده | استفاده از نخ دندان مخصوص ریتینر |
1. جدی نگرفتن نگهدارنده یا ریتینر بزرگترین اشتباه شماست
اگر از من بپرسید مهلک ترین مورد از میان اشتباهات بعد از ارتودنسی چیست، بدون شک می گویم: “عدم استفاده از ریتینر”.
ببینید دندان های شما توسط الیاف بسیار ظریفی به استخوان وصل هستند که خاصیت کشسانی دارند. این الیاف مثل کش عمل می کنند و تا مدت ها سعی می کنند دندان را به همان جای کج قبلی برگردانند.
تنها چیزی که جلوی این کشش را می گیرد، ریتینر است…
چه از نوع ریتینر متحرک (پلاک شفاف) استفاده می کنید و چه نوع ثابت (سیمی که پشت دندان می چسبد)، باید بدانید که این قطعه ضامن طرح لبخند جدید شماست. بسیاری از افراد بعد از چند هفته، چون حس می کنند دندان هایشان تکان نمی خورد، استفاده از پلاک را قطع می کنند. این دقیقاً همان لحظه ای است که جابجایی های میلی متری و نامحسوس شروع می شود و خب بعدا پشیمان خواهید شد.
2. تصور اینکه دندان ها تا آخر عمر ثابت می مانند غلط است
یکی دیگر از اشتباهات بعد از ارتودنسی این است که فکر کنید دندان ها مثل سنگ در جای خود بتن شدهاند. همانطور که در مقدمه هم گفتم این برداشت درست نیست. چرا؟
چون دندان های انسان در تمام طول عمر جابجا می شوند، حتی برای کسانی که هرگز ارتودنسی نکردهاند. با بالا رفتن سن، دندان ها تمایل دارند به سمت جلو حرکت کنند و کمی شلوغ شوند.
وقتی شما ارتودنسی می کنید، این پتانسیل جابجایی کمی بیشتر است. بنابراین ریتینر نباید به عنوان یک وسیله موقتی دیدهشود. در بسیاری از موارد، متخصصان توصیه می کنند نگهدارنده ثابت پشت دندان ها تا سالیان سال باقی بماند تا لبخند زیبای شما تحت تأثیر تغییرات سنی قرار نگیرد.
3. بی توجهی به شکستن یا شل شدن نگهدارنده های ثابت
اگر دکتر ارتودنسی برای شما یک سیم نازک پشت دندان های جلویی چسباندهاست، باید خیلی حواستان به آن باشد. گاهی اوقات بر اثر خوردن ته دیگ یا یک تکه نان سفت، چسب یکی از دندان ها باز می شود اما سیم هنوز سر جایش است.
این یکی از فریبنده ترین اشتباهات بعد از ارتودنسی است؛ چون بیمار فکر می کند چون سیم نیفتاده پس مشکلی نیست. اما همان یک دندانی که چسبش باز شده، آزاد است که حرکت کند و در عرض چند هفته کاملاً از ردیف خارج شود. به محض اینکه با زبان تان حس کردید چیزی پشت دندان تان لق می زند یا سیم تیزی دارد، باید همان روز با مطب تماس بگیرید. هر روز تاخیر در چسباندن مجدد، شانس کج شدن دندان را بیشتر می کند.
4. فراموش کردن بهداشت دهان به بهانه باز شدن سیم ها
وقتی براکت ها باز می شوند، مسواک زدن خیلی راحت تر می شود و همین راحتی باعث می شود بعضی ها تنبل شوند. اما یادمان نرود که دندان های ردیف شده؛ اگر بپوسند یا لکههای زرد بگیرند، دیگر زیبایی ندارند.
همچنین اگر نگهدارنده ثابت دارید، زیر آن سیم محل تجمع جرم و پلاک است. اگر نخ دندان مخصوص (مثل سوپرفلاس) نکشید، لثه های بین دندان های جلویی ورم می کنند و خونریزی پیدا می کنند. التهاب لثه خودش یکی از عوامل جابجایی دندان هاست. پس بهداشت را با همان وسواس دوران ارتودنسی ادامه دهید تا سلامتی لبخندتان حفظ شود.
5. نادیده گرفتن دندان های عقل که در حال رویش هستند
خیلی وقت ها ارتودنسی در سنین نوجوانی تمام می شود، یعنی درست قبل از اینکه دندان های عقل از لثه در بیایند. یکی از اشتباهات بعد از ارتودنسی این است که بیمار رویش دندان عقل را پیگیری نمی کند. متاسفانه دندان عقلی که جای کافی ندارد، موقع در آمدن به بقیه دندان ها فشار می آورد و می تواند نظم دندان های جلو را به هم بزند.
متخصص ارتودنسی معمولاً در جلسات بعد از درمان، با عکس رادیوگرافی وضعیت این دندان ها را چک می کند. اگر دکتر به شما توصیه کرد دندان عقل را جراحی کنید، حتماً جدی بگیرید تا فشار ناشی از آن، شاهکار هنری روی دندان هایتان را خراب نکند.
6. چکاپ های دوره ای را یک کار فرمالیته و بیهوده نبینید
معمولاً دکتر از شما می خواهد ۳ ماه، ۶ ماه و یک سال بعد از باز کردن وسایل ارتودنسی برای چکاپ بیایید. حذف این جلسات از لیست کارهای روزمره، جزو آن دسته از اشتباهات بعد از ارتودنسی است که بعداً حسرتش را می خورید. در این جلسات کوتاه، متخصص با ابزارهای دقیق، اکلوژن (نحوه روی هم نشستن دندان ها) را چک می کند.
گاهی اوقات نیاز است که ریتینر شما کمی تنظیم شود یا دندان ها پولیش ملایم بخورند. این جلسات بیمه نامه لبخند شما هستند؛ آن ها را به بهانه مشغله کاری از دست ندهید.
چرا بعضی از بیماران دوباره نیاز به ارتودنسی پیدا می کنند؟
شاید دیدهباشید کسی را که دو بار در زندگی اش ارتودنسی کردهاست. در ۹۰ درصد مواقع، علت اصلی این موضوع تکرار همان اشتباهات بعد از ارتودنسی است که در بالا گفتیم.
بازگشت دندان ها (Relapse) اتفاقی نیست که یک شبه بیفتد. این یک فرآیند آرام و نسبتا تدریجی هست. وقتی به خودتان می آیید که می بینید که یکی دو دندان کمی کج هستند یا مثلا بین دو دندان جلو فاصله افتادهاست. در این مرحله، دیگر پلاک قبلی تان هم داخل دهان جا نمی رود و تنها راه، شروع دوباره درمان با هزینه و زمان جدید است. پس پیشگیری خیلی ارزان تر و راحت تر از درمان مجدد است.
پاسخ به سوالات متداول در خصوص اشتباهات بعد از ارتودنسی
بدون معطلی با دکتر تماس بگیرید. حتی دو یا سه روز عدم استفاده پلاک در ماه های اول می تواند باعث شود دندان ها جابجا شوند و پلاک جدید دیگر در دهان تان فیت نشود.
این زمان برای هر کس فرق می کند، اما اکثر متخصصان معتقدند برای اطمینان از پایداری صد در صدی، بهتر است نگهدارنده ها (حداقل شب ها) تا زمان های طولانی استفاده شوند.
با آب ولرم و صابون مایع و یک مسواک نرم. هرگز از آب جوش استفاده نکنید چون پلاستیک پلاک تغییر شکل می دهد و خراب می شود.