دختری که یک پلاک شفاف ارتودنسی متحرک در دست دارد و لبخند میزند
انواع ارتودنسی مقالات دکتر درویش پور 20 نظر کاربران 14 آبان 1399

ارتودنسی متحرک، بهترین روش ارتودنسی برای نامنظمی های جزئی تا متوسط دندان

ارتودنسی متحرک چیست؟ چرا به آن متحرک می‌گویند؟ چه مشکلاتی را حل می‌کند و برای چه دندان‌هایی مناسب است؟ مدت زمان آن چقدر است؟ چه تفاوتی با انواع ارتودنسی ثابت دارد؟ آیا انجام این نوع ارتودنسی درد دارد؟ هزینه و قیمت ارتودنسی با دستگاه های متحرک چقدر است؟ پاسخ به این سوالات و سوالات مشابه دیگر را در این مقاله جامع بخوانید.


ارتودنسی متحرک چیست؟

به طور کلی می توان گفت که خود ارتودنسی یک شاخه تخصصی در رشته دندانپزشکی است. اقداماتی که در این شاخه انجام می شود شامل ارزیابی، تشخیص و اصلاح یا درمان مشکلات مختلف دندانی مانند کج بودن دندان ها و ناصاف بودنشان، شلوغی دندان ها، جلو بودن یکی از فک ها و …. است. برای رفع یا کاهش برخی از این موارد، می توان به بیمار یک وسیله ثابت یا قابل جابجایی و متحرک داد.

ارتودنسی متحرک با پلاک های شفاف ارتودنسی

دستگاه های ثابت ارتودنسی برای اینکه بتوانند مشکل شما را حل کنند باید تا پایان دوره درمان به دندان های شما متصل باشند. به درمان با این دستگاه ها ارتودنسی ثابت می‌گویند. از طرف دیگر، دستگاه‌های متحرک متنوع هستند و می‌توانند حین درمان از دندان و دهان شما خارج شده و باز مورد استفاده قرار بگیرند. به درمان با کمک دستگاه‌های متحرک نیز ارتودنسی متحرک گفته می‌شود.


ارتودنسی متحرک برای چه دندان هایی است؟ کاربرد آن چیست؟

دستگاه‌های متحرک برای اصلاح طیف وسیعی از مشکلات و ناهنجاری‌های دندانی به کار برده می شود. اما اگر بخواهیم به سوال “ارتودنسی متحرک برای چه دندان‌هایی است؟” پاسخ دهیم باید بگوییم که اگر مشکل و ناهنجاری فک و دندان پیچیده، شدید و جدی باشد ما نمی توانیم از این  نوع دستگاه ها برای اصلاح و درمان استفاده کنیم. زیرا ماهیت دستگاه های متحرک به گونه ای است که تنها برای حل مشکلات جزئی تا متوسط ارتودنسی بکار برده میشوند. مشکلات جدی تر مانند انواع مال اکلوژن ها یا ناهماهنگی های فکی را معمولا با ارتودسی ثابت و یا حتی ترکیبی از جراحی فک و ارتودنسی ثابت برطرف می‌کنند.


ارتودنسی متحرک بهتراست یا ارتودنسی ثابت؟

پاسخ به این سوال مستقیما به نوع بیمار، مشکل او و  شدت مشکلش دارد. همانطور که گفتیم ارتودنسی ثابت می‌تواند مشکلات متوسط تا شدید و جدی را برطرف کند ولی ارتودنسی متحرک تنها می‌تواند مشکلات جزئی تا متوسط را حل کند. بنابراین بسته به مشکل شما، یک متخصص ارتودنسی خوب قادر است بهترین نوع درمان را برای شما مشخص کند.

اما همیشه قرار نیست بین این دو نوع درمان، تضاد و یا تفاوت وجود داشته باشد. دستگاه‌های متحرک و ثابت می‌توانند مکمل هم باشند. بعد از دوره درمان با دستگاه‌های ثابت، شما حتما باید دستگاه های متحرکی چون ریتینر استفاده کنید. به عبارتی استفاده از ارتودنسی متحرک می‌تواند یک مرحله درمانی مجزا (از مراحل ارتودنسی) بعد از دستگاه های ثابت باشد.


آشنایی با انواع پلاک ارتودنسی متحرک

دستگاه های زیادی در دسته این ارتودنسی قرار دارند. ما در این مقاله به بررسی مهمترین و شناخته شده ترین آن ها خواهیم پرداخت.

اینویزیلاین ها

اینویزیلاین ها جدیدترین دستگاه های ارتودنسی متحرک هستند که می‌توانند تعداد زیادی از مشکلات دندان‌ها، از جمله وجود فاصله بین دندان ها، کج بودن و یا روی هم خوابیدن دندان ها، عقب یا جلو بودن آن ها و برخی مشکلات دیگر که چندان شدید نیستند را حل کند. به استفاده از این دستگاه ها، ارتودنسی نامرئی نیز گفته می‌شود. برخلاف ارتودنسی ثابت که ما تنها از تعدادی دستگاه ثابت مثل بریس ارتودنسی ثابت و آن هم تا پایان دوره درمان برای اصلاح موقعیت دندان ها استفاده می‌کنیم، اگر بخواهیم دندان‌های مشکل دار شما را با کمک این نوع ارتودنسی متحرک اصلاح کنیم، باید از تعدادی اینویزیلاین استفاده کنیم.

پلاک های ارتودنسی متحرک

یک مثال ساده

برای مثال اگر تعدادی از دندان های شما کج باند و یا بین آن ها فاصله وجود داشته باشد، بسته به میزان کج بودن یا فاصله بین آن ها، ما برای مثال از 15 عدد دستگاه اینویزیلاین برای حل مشکل شما استفاده می‌کنیم. هر اینویزیلاین باید حدود دو هفته استفاده شود تا بتواند چند میلیمتر دندان‌های شما را صاف کند یا فاصله را کاهش دهد. بعد از اینکه دندان های شما کمی صاف شد، نوبت به اینویزیلاین بعدی میرسد تا مطابق طراحی خودش بتواند چند میلی متر دیگر دندانهای شما را جابجا کند. به همین شکل شما باید همه اینویزیلاین ها را استفاده کنید تا در نهایت دندان شما صاف شود.


ریتینر یا نگهدارنده ها

بعد از اتمام برنامه درمانی ارتودنسی ثابت، هنوز هم شما نیاز به استفاده از تعدادی دستگاه دیگر دارید که ما به آن ها نگهدارنده یا ریتینر میگوییم. نگهدارنده از جمله مهمترین انواع پلاک ارتودنسی متحرک هستند. استفاده از این این دستگاه های متحرک بسیار مهم است. زیرا پس از اتمام برنامه درمانی دندان های شما را صاف نگه می دارند. و مانع از جابجایی مجدد آن ها می‌شود.

توضیحات دکتر درویش پور درباره انواع نگهدارنده ارتودنسی

بدون نگهدارنده ها، دندان های شما ممکن است به سمت کجی بروند. آنها دندان های صاف شده را در جای خود نگه می دارند. در حالی که لثه و استخوان اطراف آن بر روی موقعیت جدید خود تنظیم می شود و می توان آنها را جدا یا ثابت کرد.


مدت زمان ارتودنسی متحرک چقدر است؟ چه مدت باید از نگهدارنده استفاده کنیم؟

به طور معمول 12 ماه پس از پایان درمان طبیعی شما باید در شبانه روز حدودا 22 ساعت از نگهدارنده ها استفاده کنید. پس از این مدت شما باید برای مراقبتهای مداوم ، عقب نشینی و هرگونه تعویض یا ترمیم نگهدارنده از مشاوره خصوصی ارتودنتیست خود بهره بگیرید.

نگهدارنده ارتودنسی متحرک هاولی

اگر از نگهدارنده استفاده نکنم چه اتفاقی می افتد؟

در صورت متوقف کردن استفاده از نگهدارنده، احتمالا حرکت دندان شما به سوی موقعیت قبلی خود آغاز می شود. زیرا دندان ها نیز از حافظه و الگوی طبیعی خود پیروی می کنند. تغییر در وضعیت دندان های شما در طول زندگی ادامه دارد و بخشی از روند طبیعی پیری است. تنها راه برای داشتن دندان های صاف بعد از دوره درمان استفاده شبانه از نگهدارنده ها است. به نوجوانان هم توصیه می شود که تا رسیدن به بزرگسالی از نگهدارنده ها استفاده کنند. بزرگسالان هم بهتر است بطور نامحدود از آنها استفاده کنند هرچند که تصمیم نهایی بر عهده متخصص ارتودنسی است.


مزایا و محدودیت های ارتودنسی متحرک

وسایل ارتودنسی قابل جابجایی مزایای بسیاری دارند اما محدودیت هایی نیز دارند. از این وسایل برای اصلاح موارد خفیف مال اکلوژن ( نامرتبی دندان ها در فک ) استفاده می شود.

  • به طور کلی از ارتودنسی متحرک برای اصلاح مال اکلوژن خفیف استفاده می شود. آنها برای موارد شدید ایده آل نیستند زیرا به اندازه کافی نیرو ندارند تا با مال اکلوژن شدید مقابله کنند.
  • وسایل ارتودنسی قابل جابجایی اغلب برای چرخش تک دندان استفاده می شوند. و برای چرخش و تغییر موقعیت تعداد زیادی دندان مناسب نیستند.
  • آنها همچنین برای حرکت فک که به نیروی قابل توجه ای نیاز دارند موثر نیستند.

سایر مزایا و مضرات ارتودنسی متحرک

برخی از مهمترین مزایای دستگاه های متحرک عبارتند از:

  • تمیز هنگام غذا خوردن میتوان آن ها را از دهان خارج کرد
  • میتوان در جاهایی که تمایلی به استفاده از آن ها ندارید خارجشان کنید

معایب ارتودنسی متحرک

  • بر روی گفتار تاثیر میگذارند
  • آنها برای حرکات متعدد ناکارآمد هستند
  • تحمل وسایل قابل جابجایی در فک پایین دشوارتر است
  • امکان همکاری نکردن بیمار در استفاده از پلاک های متحرک وجود دارد یا برای مثال فراموش میکند که از آن ها به موقع و همیشه استفاده کند.

روش های تمیز کردن وسایل ارتودنسی متحرک

بریس نامرئی و اکریلیک را می توان در چند مرحله زیر تمیز کرد:

  1. قبل از تمیز کردن ابتدا دستگاه را با آب بشویید ، این کار به منظور از بین بردن باقی مانده مواد غذایی قبل از خشک شدن آن است.
  2. صبح قبل از خواب و بعد از هر وعده غذایی ، دستگاه خود را با یک برس نرم مسواک بزنید.
  3. از یک پاک کننده ملایم مانند صابون و آب ولرم استفاده کنید.
  4. خمیر دندان ها ساینده هستند و دستگاه شما را خراش می دهند از آنها برای شستشوی دستگاهتان استفاده نکنید.
  5. به آرامی با یک حرکت دایره ای روی تمام سطوح دستگاه را تمیز کنید تا پلاک و ذرات مواد غذایی از بین بروند.
  6. با یک پنبه مرطوب شده با آب ولرم و آب صابون شیارها و گوشه های دستگاه را تمیز کنید.
  7. برای ضد عفونی کردن دستگاه خود از خیساندن و قرص های از بین برنده باکتری ها استفاده کنید.
  8. انواع قرص های پاک کننده دندان دارای دستورالعمل های مشترکی هستند ، یک قرص را در یک فنجان آب ولرم حل کنید سپس دستگاه را در آن برای مدت مشخص بگذارید.

نتیجه

کاربردهای امروزی دستگاه های ارتودنسی متحرک نسبت به گذشته بسیار محدودتر است. این به دلیل شناخت محدودیت های آنها است. همچنین از وسایل قابل جابجایی می توان در کنار درمان های پیچیده تر استفاده کرد.  در خصوص مدت زمان ارتودنسی متحرک به احتمال زیاد شما پس از مدت 18 تا 24 ماه استفاده از وسایل قابل جابجایی نتایج خوبی را کسب خواهید کرد. اما به هر حال برای تائید اینکه آیا این باعث افزایش کیفیت و کارایی درمان می شود ، تحقیقات بیشتری لازم است.

پاسخ به مهم‌ترین سوالات درباره ارتودنسی متحرک

آیا دستگاه های متحرک ارتودنسی واقعا می توانند نامنظمی دندان ها را برطرف کنند؟

بریس های متحرک برای بیمارانی که مشکلات ارتودنسی خفیف تا متوسط دارند بسیار مناسب هستند. این تراز کننده ها برای حرکت دندان به صورت افقی (راست یا چپ) عالی هستند اما هنگام زمانی که دندان ها به طرف داخل یا بیرون کج شده باشند چندان موثر نیستند.

مدت زمان این نوع ارتودنسی چقدر است؟

درمان با بریس های متحرک معمولاً بین 4-12 ماه طول می کشد. البته با توجه به اینکه تنها مشکلات جزئی تا متوسط ارتودنسی را می توان با پلاک های متحرکی مانند اینویزیلاین برطرف کرد این مدت زمان طبیعی است.

آیا می توان همراه با دستگاه های متحرک غذا خورد؟

خیر. معمولا حین خوردن غذا یا هر چیز دیگری باید پلاک متحرک را برداشته وبعد از مسواک زدن آن را دوباره سرجایش قرار داد. خوردن و آشامیدن درحالی که ارتودنسی متحرک دارید می تواند به بریس ها آسیب بزند.

هزینه ارتودنسی متحرک چقدر است؟

هزینه ارتودنسی با پلاک های متحرک معمولا کمی بیشتر از هزینه ارتودنسی ثابت است. یک بخشی از این بالا بودن هزینه به خاطر این است که پلاک های استاندارد و موثری که بتوانند نامنظمی دندان های شما را برطرف کنند در خارج از کشور تولید و وارد می شوند. و ساخت آن ها در داخل کشور هم هزینه نیاز دارد.

من مشکل انحراف فک دارم آیا پلاک متحرک ارتودنسی میتواند مشکل من را حل کند؟

خیر، برطرف کردن عدم تقارن یا به اصطلاح انحراف فک با دستگاه های متحرک برطرف نمی شود. بسته به شدت مشکل، ممکن است که ترکیبی از جراحی فک و ارتودنسی ثابت برای اصلاح انحراف فک مورد نیاز باشد.

آیا بعد از اتمام ارتودنسی با پلاک های متحرک نیز باید از نگهدارنده استفاده کرد؟

بله بعد از هر روش ارتودنسی به جهت حفظ موقعیت دندان هایی که به تازگی صاف و هماهنگ شده اند، باید از نگهدارنده های ارتودنسی استفاده شود. در صورت عدم استفاده از ریتینر یا نگهدارنده به مرور زمان ممکن است دندان ها دوباره نامنظم شوند.

آیا دستگاه های متحرک از ارتودنسی ثابت بهترند؟

به طور کلی ارتودنسی ثابت برای برطرف کردن جزئی ترین تا شدیدترین مشکلات ارتودنسی کاربرد دارند. اما ارتودنسی متحرک تنها مشکلات جزئی تا متوسط را برطرف می کند. پس به نظر نمی رسد پلاک متحرک برتری خاصی نسبت به ارتودنسی ثابت داشته باشد.

آیا با دستگاه های متحرک می‌توان خوابید؟

بله شما باید به جز در مواقعی که چیزی می‌خورید یا زمانی که دندان هایتان را مسواک میزنید پلاک ها را به صورت منظم استفاده کنید.